EERSTE ONDERZOEKINGEN MET DEN MIKROMETER VAN AIRY. 15 
heden verbonden, die zeer zeker onoverkomelijk zijn, waar men, even als te 
Leiden, geen bekwamen instraumentenmaker in zijne nabijheid heeft. Maar 
behalve in de genoemde diffractieverschijnselen, vermeen ik, bij het meten 
van de middellijnen der planeten met den dradenmikrometer, nog een groot 
bezwaar te vinden in de onmogelijkheid, om den kijker, al is het slechts voor 
een kort tijkvak, volkomen de beweging van het hemellicht te doen volgen. 
Ik erken, dat er geen tweede voorbeeld bestaat van een observatorium als dat 
te Leiden, waar men mikrometrische metingen te volbrengen heeft in het mid- 
den eener stad, terwijl de kijker omtrent zeventig voeten boven den beganen 
grond op eene houten balkenstelling van veertig voeten hoogte rust. Nergens 
zal men alzoo, in die mate als te Leiden, tegen trillingen in het gebouw te 
worstelen hebben, waarbij een draad, in den kijker gespannen, geen oogenblik 
in aanraking met den rand van eene planeet kan blijven; maar toch betwij- 
fel ik het zeer, of er ergens een observatorium bestaat, waar een kijker, even 
als die uit München ingerigt, gedurende eene halve minuut, op een tiende deel 
eener secunde na, de beweging van een hemellicht kan volgen. Ik geloof dat 
reeds de natuur van het uurwerk zelf dit onmogelijk maakt. Srccur althans 
verklaart, dat op het buitengewoon vaste nieuwe observatorium te Rome, het 
vervaardigen van photographische beelden van hemellichten belemmerd wordt 
door de onmogelijkheid, om den kijker gedurende eenige tientallen van se- 
eunden met de daartoe noodige naauwkeurigheid op een hemellicht gerigt te 
houden *. Bij het meten van dubbele sterren moet men te Leiden, door eene 
kleine buiging van de buis des kijkers, de draden naauwkeurig op de beelden 
der sterren brengen, en dit was ook het geval bij de metingen van Struve 
op het veel vaster observatorium te Dorpat. Men ziet de sterren veel langer 
een weinig bezijden, dan juist achter de draden; maar men wordt ‘hierdoor 
slechts weinig belemmerd in het oordeel, of de afstand der draden met dien 
der sterren overeenkomt, omdat men slechts heeft toe te zien, of de sterren 
telkens op dezelfde afstanden komen van de draden die haar moesten bedek- 
ken, en dat oordeel wordt eerst moeijelijk als de sterren veel in licht verschil- 
len. Bij de schijf van eene planeet, die tusschen de draden moet worden ge- 
bragt, is dit geheel anders. Kan men de planeet niet volkomen in aanraking 
met de binnenranden der draden vasthouden, zoo verkrijgt men geene voor- 
werpen van hetzelfde voorkomen, die slechts aan dezelfde zijde en evenveel 
* Comptes rendus, Vol. 42, pag. 958. 
