EERSTE ONDERZOEKINGEN MET DEN MIKROMETER VAN ALRY. ‚15 
stig met de metingen van Lamont en Mäprenr, in het jaar 1842 25 malen 
grooter dan vijf of zes jaren vroeger was, of dat de planeet Neptunus, in 
den tijd van weinige dagen, tot op de helft harer grootte is ingekrompen. 
Men zal dus ook wel moeten erkennen, dat de grond der aangewezene ver- 
schillen niet in de planeten zelve liggen kan, en het mij ten goede houden, 
dat ik eene poging heb aangewend om dien in de werktuigen of in de waar- 
nemers te vinden. 
Er is niet aan te twijfelen, dat sommige sterrekundigen, die fijne metingen 
aan den hemel wilden volbrengen, zich niet genoeg gemeenzaam maakten met 
de natuur en de eischen van het werktuig door hen aangewend, of wel de 
scherpte van het oog of de oefening misten, die zulke metingen vorderen, bij 
welke reeds het tiende deel eener secunde als eene belangrijke grootheid be- 
schouwd moet worden. De metingen van Srruvr en Bessen bewijzen ons 
echter, dat de verschillen ook buiten de waarnemers en geheel in het wezen 
der door hen gebruikte werktuigen kunnen liggen, en inderdaad is het ook 
niet moeijelijk aan te toonen, dat de dradenmikrometer, van. welken Struve 
zich bediende, hoe volkomen dat werktuig in zich zelf wezen moge, bij het 
meten. van de middellijnen der planeten, om twee verschillende redenen, be- 
langrijke fouten kan doen insluipen. Men moet daarbij het beeld der planeet 
tusschen de beide, aan elkander evenwijdige, draden des mikrometers vatten, 
zoodanig, dat hunne binnenranden juist in aanraking komen met den rand der 
planeet, aan twee tegenovergestelde punten. De lichtstralen van het beeld 
der planeet echter, langs de stoffelijke draden strijkende, ondergaan eene 
diffractie, die den rand der planeet misvormt en onzuiver maakt. Is de draad 
op eenigen afstand van den rand der planeet verwijderd, zoo ziet men beide 
scherp en zuiver. Brengt men den draad in aanraking met den rand der 
planeet, zoo houdt die scherpte en zuiverheid op; men ziet dan een-valsch 
licht langs den rand van den draad, en de rand der planeet vertoont -zich 
dan zoo onbepaald, dat men niet met scherpte kan beoordeelen, of hij waarlijk 
naauwkeurig met den draad is in aanraking gebragt. ledere waarnemer zal 
daarbij op zijne wijze oordeelen en bij het stellen van de draden eene meer 
vaste gewoonte aannemen, naarmate hij in het gebruik van het werktuig meer 
oefening heeft verkregen. Hij zal zich echter op het oog niet van de juist- 
heid zijner meting kunnen overtuigen en ligtelijk eene fout kunnen begaan, 
die voor het oog slechts zeer gering behoeft te wezen, om zeer groot te kun- 
nen zijn met betrekking tot de eischen der sterrekunde. Dit bezwaardoet 
