12 EERSTE ONDERZOEKINGEN MET DEN MIKROMETER VAN AIRY. 
de ligchamelijke inhoud der planeet Neptunus is, naar de metingen van 
Excke en Garre, omtrent twee malen grooter dan naar die van Mäprer. 
Uit deze vergelijkingen blijkt het, welk regt men thans heeft, om stellingen 
op de bekende digtheden der planeten te bouwen, al neemt men aan, dat 
hare massa’s met eene toereikende juistheid zijn bepaald geworden. 
Het is zekerlijk eene niet onbelangrijke taak, de oorzaak der aangewezene 
verschillen op te sporen en zoo mogelijk uit den weg te ruimen. Men heeft 
nu en dan daartoe eene poging aangewend; maar men zocht die oorzaak waar 
zij, naar mijne meening, niet te vinden is, namelijk in de voorwerpen zelve, 
die men had uitgemeten. Bij den ring van Saturnus, die veeleer eene vloei- 
stof dan een vast ligchaam schijnt te wezen en die nog steeds zoo geheim- 
zinnig is gebleven, kon men, zonder weêrzin te wekken, de verschillen tus- 
schillen de metingen uit veranderingen in het voorwerp zelf trachten te ver- 
klaren. 0. Srruve verklaarde een gedeelte van die verschillen uit een gesta- 
dig breeder worden van den ring, en Sreccur een ander gedeelte uit eene 
eenigzins langwerpige gedaante van den ring, verbonden met eene snelle wen- 
teling om eene bepaalde as. Onze:kennis van den ring van Saturnus gaf ons 
op zich zelve geen regt om de stellingen van beide beroemde mannen te 
bestrijden, maar ik vermeen uit de metingen zelve bewezen te hebben, dat in 
hare onnaauwkeurigheid de eenige oorzaak der vermeende verschijnselen lag * 
Met betrekking tot de kogelvormige ligchamen der planeten zal men zich, 
ofschoon de verschillen daar niet zooveel minder aanzienlijk zijn, niet ligtelijk 
aan soortgelijke stellingen wagen. Men zal, om de metingen omtrent Satur- 
nus zelven, die Struve in 1826 en Bresser in 1851 volbragt, met elkander 
in overeenstemming te brengen, niet durven beweren, dat de ligchamelijke 
inhoud van die planeet, in den tijd van vijf jaren, met een zesde deel van 
zijn bedrag is verminderd, en evenmin dat de planeet Uranus, overeenkom— 
* In de volgende stukken : 
De stelling van Orro Srruve omtrent het breeder worden van den ring van Saturnus, getoetst 
aan de handschriften van Huvyaers en de naauwkeurigheid der. latere waarnemingen. In de 
Verslagen en Mededeelingen der Kon. Akad. van Wetenschappen, Deel 1, bladz. 186. 
Briefwechsel zwischen Herrn Staatsrath Orro Srruvn, Astronom an der Sternwarte zu Pulkowa, 
und F. Karser, über die Aenderungen in den Dimensionen des Saturnringes. In de Verslagen en 
WMededeelingen, Deel V, bladz. 150, 
De stelling van Srccui te Rome omtrent den ring van Saturnus, getoetst aan metingen volbragt op 
het Observatorium der Hoogeschool te Leiden. In de Verslagen en Mededeelingen, Deel V, bladz, 354. 
