6 EERSTE ONDERZOEKINGEN MET DEN MIKROMETER VAN AIRY. 
geslaagd, dat hij de werktuigen voor het volbrengen van fijne metingen aan 
den hemel tot de meest volkomene werktuigen der tegenwoordige sterrekunde 
heeft verheven. Het is bekend, hoezeer FrAunnorer de kijkers als gezigts= 
werktuigen volmaakte en, door hunnen parallaktischen voet en hunne bewe- 
ging door een uurwerk, voor mikrometische metingen de geschiktheid gaf, 
die hun steeds had ontbroken. De sedert lang bekende maar verachte mi- 
krometer met beweegbare draden werd door hem op zulk eene wijze inge- 
rigt en uitgevoerd, dat dit werktuig boven alle gebreken verheven scheen. 
Ook de heliometer, die op een geheel ander beginsel rust, onderging in de 
handen van FRrAuNnoFER zoo groote verbeteringen, dat men van dat werk- 
tuig de schitterendste uitkomsten kon verwachten. De eerste groote kijker 
van FRAUNHOFER, met eenen draden-mikrometer toegerust, kwam in handen 
van SrRUVE, en zijn eerste groote heliometer, wiens voltooijing hem door 
den dood werd belet, mogt in die van Besse komen. Het is bekend, dat 
het eene werktuig zoowel als het ander duizendtallen van metingen heeft 
opgeleverd, wier naauwkeurigheid bij die der vroegere metingen zelfs niét 
kan worden vergeleken. Die metingen hebben reeds onbegrijpelijk veel ter 
vermeerdering onzer kennis van den” hemel bijgedragen, en zij behooren tot 
de voornaamste der grondslagen, waarop de sterrekundige naren der 
toekomstige eeuwen zullen moeten rusten. 
Het beroemd Optisch Instituut te München, dat zijn aanwezen aan de 
verdiensten van Fraunnorer verschuldigd is, heeft in het laatstverloopen 
dertigtal jaren een aantal groote kijkers, met mikrometers toegerust, aan ster- 
rewachten in en buiten Europa afgeleverd. Geen dier werktuigen heeft ech- 
ter metingen voortgebragt, in talrijkheid en naauwkeurigheid overeenstem- 
mende met die, welke het werktuig te Dorpat in de handen van Srruve 
heeft opgeleverd, en de twee groote heliometers, door het Optisch Insti- 
tuut aan de sterrewachten op den Palkowa en’ te Bonn verschaft, schijnen 
als zoodanig nimmer aangewend te zijn geworden. Srruvr en Besser, die 
zich hoofdzakelijk bezig hielden met metingen, die de bepaling van bewe- 
gingen, hetzij bij de vaste sterren, hetzij bij de wachters der planeten ten 
doel hadden, hebben toch niet nagelaten hunne voortreffelijke werktuigen voor 
het uitmeten van de ligehamen des zonnestelsels aan te wenden. In dit op- 
zigt zijn zij door velen nagevolgd, en zeer aanzienlijk is zelfs het getal der 
metingen, die door verschillende sterrekundigen, omtrent de grootte van som= 
mige planeten zijn in het werk gesteld. Als-men echter de uitkomsten’ dier 
