EERSTE-ONDERZOEKINGEN MET DEN MIKROMETER VAN AIRY. hi) 
oog van sommigen over de diepten der oneindige ruimte kan beschikken, on- 
beslist moet laten, wie van twee sterrekundigen het meest moet worden ge- 
loofd, terwijl aan de planeet Uranus door den- eenen een tweemalen grootere 
inhoud dan door den anderen wordt toegekend. Wie in het algemeen de uit- 
komsten met elkander vergelijkt, door verschillende sterrekundigen voor de 
grootte van dezelfde planeet verkregen, zal daarin inderdaad bezwaarlijk een 
blijk van de zoo hoog geroemde voortreffelijkheid der sterrekunde kunnen vinden, 
Reeds voor een paar eeuwen hebben de eerste uitvinders der zoogenaamde 
mikrometers, tot welke onze landgenoot Cartsrraan Hureens behoort, po- 
gingen aangewend, om met die werktuigen de schijnbare grootte van de 
voornaamste ligchamen des zonnestelsels uit te meten; maar de onwaarde der 
uitkomsten, tot welke zij geraakten, kon reeds uit hare onderlinge verschillen 
worden afgeleid. Ook de planeten, die zich het grootst vertoonen, nemen 
voor ons oog slechts weinige tientallen van secunden aan den hemel in, en 
waren de onvermijdelijke fouten der metingen vrij klein met betrekking tot 
de aanzienlijke schijven, onder welke de zon en de maan door ons worden 
waargenomen, zij waren zeer groot met betrekking tot de kleine schijnbare 
middellijnen der planeten. Welke pogingen werden aangewend om de ster- 
rekundige werktuigen te verbeteren, men slaagde zeer slecht in de verbete- 
ring der werktuigen, voor het meten van kleine grootheden aan den hemel 
bestemd. De kennis van de grootte der ligchamen des zonnestelsels bleef 
daarom ook op eenen zeer lagen trap, en hoezese de vermeende naauwkeu- 
righeid der metingen van den ouderen Herscuer zijne lijdgenooten verbaasde, 
begrijpen wij nu ter naauwernood, hoe het mogelijk was, dat hij, met zijne 
groote hulpmiddelen, voor de afmetingen der planeten uitkomsten kon ver- 
krijgen, die zoo aanmerkelijk van de waarheid afwijken. : 
Men had in het begin van deze eeuw reeds onderscheidene mikrometers 
uitgedacht en aangewend, maar de voortbrengselen dier werktuigen waren 
200 weinig geschikt om vertrouwen op hunne juistheid in te boezemen, dat 
zij veelal reeds zonder onderzoek werden verworpen. Toen echter de ou- 
dere HerscneL in de hoogere streken van den hemel talrijke stelsels van 
om elkander wentelende zonnen had ontdekt, wier groote loopbanen zich, 
wegens hare geweldige afstanden, nog veel kleiner dan de schijven der pla- 
neten vertoonden, was het ten duidelijkste gebleken, dat de uitbreiding onzer 
kennis van den hemel boven alles de volmaking der zoogenaamde mikro- 
meters vorderde. FrAuNnorFER is in zijne pogingen daartoe zoo gelukkig 
