4 EERSTE ONDERZOEKINGEN MET DEN MIKROMETER VAN AIRY. 
op te offeren en voorbij te zien wat thans onze stellige kennis van den he- 
mel inderdaad zoude kunnen vermeerderen. Het zonnestelsel, waartoe wij 
behooren, is niet meer dan een stipje in bet voor ons zigtbare heelal; maar 
ook de kennis van dat stipje is nog geenszins voltooid. De sterrekunde be- 
hoeft zich nog geenszins tot de hoogere streken van den hemel te verheffen, 
omdat zij het zonnestelsel zoude hebben uitgeput. Moge ons al onze kennis 
bevredigen van de beweging der ligchamen die het zamenstellen, omtrent 
die ligchamen zelve worden niet zelden vragen voorgesteld, bij uitstek geschikt 
om den sterrekundige schaamrood te maken, en wier beantwoording hij node 
ontduikt door de verklaring, dat zijne wetenschap zich slechts met de bewe- 
ging der hemellichten heeft in te laten. Wij zijn naauwkeurig bekend met 
de massa’s van de hoofdligchamen des zonnestelsels, met de loopbanen en bewe- 
gingen der planeten en van velen harer wachters, maar zelfs die kennis is nog 
voor eene veel hoogere volmaking vatbaar, en voor hare verbetering hebben 
bereids zoowel de theorie als de praktijk belangrijke bouwstoffen opgeleverd, 
die nog steeds ongebruikt zijn blijven liggen. Elke der van ouds bekende 
planeten vordert thans een onderzoek, in denzelfden geest als dat hetwelk 
door Hansen en Orursen onlangs omtrent de beweging der aarde, en door 
Hansen alléén omtrent de beweging der maan is volbragt geworden. De 
kleine planeten, die gedurende de laatste jaren in zoo grooten getale zijn 
ontdekt en bij welke zich misschien nog vele andere zullen openbaren, heb- 
ben eene onuitputtelijke bron van nieuwe onderzoekingen geopend, die door 
de volmaking onzer kennis van den bouw des zonnestelsels worden gevor- 
derd. Maar al waren de schijnbare en ware bewegingen, de loopbanen en 
de massa’s van alle ligehamen des zonnestelsels met eene volmaakte juist- 
heid bepaald, zoo zouden wij daarin nog geene volledige kennis van den 
bouw des zonnestelsels bezitten. Tot dien bouw behooren namelijk ook de 
natuur, de grootte en de digtheid van de ligchamen die het uitmaken, en 
hoezeer de kennis van deze eigenschappen voor die der bewegingen niet 
noodzakelijk is, was zij, sedert de uitvinding der verrekijkers, teregt een 
voorwerp van de aanhoudende zorgen der sterrekundigen. Het kan geene 
billijke verwondering baren, dat de natuur der ligehamen van ons zonnestel- 
sel ons nog grootendeels onbekend is gebleven; maar vreemder moet het 
schijnen, dat wij, in weerwil van alle pogingen daartoe aangewend, tot heden 
zelfs geene naauwkeurige kennis van de grootte en de digtheid der hoofdlig- 
chamen van het zonnestelsel bezitten, en dat de sterrekunde, die in het 
