. 
EERSTE ONDERZOEKINGEN MET DEN MIKROMETER VAN AIRY. 5 
te hebben gelegd, waarop eene stellige kennis van den bouw des heelals 
zoude kunnen. worden gevestigd; maar ook die grondslagen zonken weg toen 
Perers hen met den last van zijne kritiek bezwaarde. Perers meende al- 
thans den gemiddelden afstand der helderste sterren met juistheid bepaald 
te hebben; maar Mäprer toonde aan, dat ook tegen die bepaling gewigtige 
bedenkingen konden worden ingebragt. Iedere der genoemde pogingen heeft 
zeer veel bijgedragen om onze kennis van den hemel te vermeerderen, maar 
geene van haar heeft tot het gewenschte doel geleid, en hoevele merkwaar- 
dige bijzonderheden de vooruitgang der sterrekunde in het groot heelal deed 
ontdekken, die vooruitgang zelf overtuigde ons allengs meer, dat de bouw 
des heelals voor ons nog geheel is onbekend gebleven; hij deed ons allengs 
meer de moeijelijkheden beseffen, aan het verwerven van die kennis verbon- 
den, en regtvaardigt de vrees, dat zij in onzen leeftijd geene belangrijke 
hoogte zal bereiken. 
Wij hebben onze tegenwoordige kennis van den bouw des zonnestelsels 
hoofdzakelijk aan de bespiegelingen te danken, de beweging der ligchamen 
die het uitmaken betreffende, en even zoo zal de kennis van den bouw des 
heelals ook moeten rusten op de waargenomene schijnbare bewegingen der 
ligehamen, die de onmetelijke ruimte buiten het zonnestelsel bevolken. 
Alles wat ons oog buiten dat stelsel ontwaart, is echter op afstanden van 
ons verwijderd, bij welke ook de snelste bewegingen ons zoo langzaam toe- 
schijnen, dat zij, zelfs met de fijnste hulpmiddelen van den tegenwoordigen 
tijd, na korte tijdvakken naauwelijks voor bepaling vatbaar zijn. Welke 
verbeteringen nog aan de sterrekundige werktuigen mogen worden toegebragt, 
zekerlijk zal de tusschenkomst van den tijd worden gevorderd om kleine 
verplaatsingen der hemellichten op te hoopen en alzoo bewegingen meer be- 
merkbaar te maken, omtrent welke wij nu nog te zeer in het onzekere ver- 
keeren. De tegenwoordige sterrekunde kan en moet de nu nog ontbrekende 
kennis van den bouw des heelals door juiste en welgekozene waarnemingen 
voorbereiden, en veel van hetgeen ons tot ons leedwezen nu nog verborgen 
is, zal moodwendig aan het licht moeten treden, indien het den volgenden 
menschengeslachten noch aan waarnemers als Srruve, noch aan berekenaars 
als Mäprer zal ontbreken. Door overijling kunnen wij dat tijdstip wel ver- 
tragen, maar niet bespoedigen, en wagen wij ons te zeer aan bespiegelingen 
omtrent de hoogere streken van den hemel, die de krachten van onzen leef- 
tijd te boven gaan, zoo loopen wij gevaar het bereikbare aan het onbereikbare 
1% 
