( 58 > 



Deze kracht van mededeeling der beweging is eene eertle algemeene 

 en oorfpronkelijke kracht van alle ftof, en dus van alle ligchamen, 

 voor dezelve is geen hooger grond kenbaar. Ja velen der grootfte Na 

 tuurkundigen hebben haar voor de eenigfte ware oorfpronkelijke kracht 

 aangenomen, en getracht alle overige daaruit afteleiden. 



Anderen hebben echter gemeend daarbij nog twee te moeten voegen, 

 de aantrekkende namelijk en de terugftootende kracht. Sommigen heb- 

 ben gepoogd dit te ftaven met bewijzen uit de ondervinding ontleend; 

 anderen door bloote redenering van voren (a priori) , gelijk de fchran- 

 dere GOWIN KNIGHT , de uitmuntende vader BOSCOWICH , en de diep 

 denkende KANT. 



De laatstgenoemde beroemde Wijsgeer vooral heeft gezocht te bewij- 

 zen, dat zonder aantrekkende en terugftootende krachten de ftof zelve 

 niet eens mogelijk is. Hij beweert dat de twee eerfte en wezenlijkfte 

 eigenfchappen , waardoor de ftof onze zinneltjke gewaarvvording aandoet, 

 de uitgebreidbeid namelijk , en de ondoordringbaarheid , alleenlijk toe te 

 fchrijven zijn aan die beide tegenovergeflelde , maar altijd te gelijk wer- 

 kende krachten. Volgens dit ftelfel vervult de ftof eene bepaalde 

 ruimte niet blootelijk door hare aanwezigheid , zoo als gemeenlijk ver- 

 onderfteld wordt, maar alleenlyk door hare krachten. De aantrekkende 

 -kracht verhindert de ftof om zich in het oneindige door de ruimte te 

 verfpreiden, zoo als uit de natuur der terugftootende kracht zou vol- 

 gen , indien niets hare werking verhinderde. En de terugftootende 

 kracht op hare beurt, verhindert dat al de ftof niet in eenig (mathe- 

 matiesch) punt zamendringt , hetwelk de natuurlijke uitwerking der aan- 

 trekkende kracht moest zijn, indien deze alleen werkte. 



Door de zamemverking en tegenwerking derhalve dezer beide krach- 

 ten vvorden de ligchamen tusfchen zekere grenzen in de ruimte be- 

 paald , verkrijgen eene zekere grootte , eene bepaalde gedaante , worden 



on- 



