C 65 ) 



trekking. Maar niet minder kennelijk is diezelfde algemeene kracht, 

 wanneer de ligchamen en vloeiftoffen nog in derzelver beftanddeelen , 

 deelen uit welker fijne zamenftelling dezelve beftaan , paries componen- 

 tes cor forum , welke onder elkander ongelijkaardig zijn , ontbonden wor- 

 den: bij voorbeeld, water in hydrogdne en oxygdne. Dan toch vinden 

 wij wederom in die beflanddeelen, welke wij deelen der kleinfte deelen 

 zouden kunnen noercen, de werking der aantrekkingskracht. De fchei- 

 kunde , bezig met het ontbinden en zamenftellen , ftaaft dit met eene 

 reeks van proeven , zoo fchoon als belangrijk voor de verklaring der 

 natuur; waarom men die aantrekking, als bij onderfcheiding , de Che- 

 mifche heet; gewoonlijk met de benatning van afliniteit of verwantfchap 

 beteekend. Doch de tijd g.edoogt niet hierover verder uit te weiden, 



Veilig mogen wij dan uit dit alles het befluit opmaken , dat in de 

 kleinfte ftofdeeltjes eene oorfpronkelijke kracht aanwezig is, waardoor 

 zij eene foort van poging uitoefenen , om elkander te naderen , en dat 

 die kracht aan alle ftofdeeltjes als ftofdeeltjes eigen is t 



Maar diezelfde, der ftoffe dus eigene, algemeene kracht werkt van 

 de onmiddellijke aanraking af, fteeds in afftand voort, en wel op alle 

 denkbare , zelfs de grootstmogelijke , afftanden. Doch alsdan hangt de 

 grootheid der werking, gelijk ik met een woord reeds meldcle, te gelijk 

 af, eensdeels van de hoeveelheid der te gelijk in dezelfde rigting wer- 

 kende ftof der ligchamen , anderdeels van den afftand tusfchen die op 

 elkander werkende ligchamen ; en we! zoo , dat de werking plaats heeft 

 in dezelfde rede als de hoeveelheid , doch in de omgekeerde rede van 

 de vierkanten der afftanden, De afftand bij voorbeeld dubbel zijnde 

 vvordt de werking viermalen kleiner. NEWTON heeft deze wet onte. 

 genzeggelljk bevvezen , zij lijdt gecne uitzondcring. Vcrleen mij, Mijne 

 Heeren , nog eenige oogenblikken uwe gunftige aandacht, om ook de 

 werking dier kracht nog in het groot, als ik het zoo noemen mag, 

 te befchouwen. 



I Het 



