C 47 ) 



ken , het is in den tnodder , in de moerasfen en poelen , die zij terug la- 

 ten , alwaar , ja , misfchien de krachtigfte , fterkfte plantengroei , die over 

 dc geheele aarde kan gezien worden , beftaat. Doch groeikracht en rot- 

 ting , leven en ontbinding zijn daar in eenen gedurigen , geweldigen ftrijd. 

 Ue eene is zoo onftuimig, als de andere verderfelijk en verpestend is. 

 Daar is niet die zuivere frisfche aetherilche lucht , die ons overal op en 

 tusfchen het Javaanfche gebergte tegenwaait. Niet die ftille , gelijke over- 

 eenftemming van werkzame elementen , noch dat evenwigt van krachten , 

 waarvan eene voortdurende vruchtbaarheid alleen het gevolg is. 



Moet eene zoo bijzondere en eigenaardige gefteldheid van dat land onze 

 venvondering opwekken , zij zal tevens de begeerte doen ontftaan, oni 

 zoo mogelijk de oorzaken te kennen, waardoor dezelve wordt voortgebragt. 

 Gij zult het mij vergunnen, Mijne Heeren , dat ik nog kortelijk vermeld, 

 war waarneming en overdenking mij dienaangaande geleerd hebben. , 



Bczit dus de grond aldaar eene zoo groote duurzame vruchtbaarheid,, 

 wij zullen dan ook in de eerfte plaats op den aard van dien grond moeten 



opmerkzaam zijn. Eene eerfte bijzonderheid , die ik dienaaugaande 



moet doen kennen , is deze ; dat gelijk op Java nergens Granietgebergte 

 beftaat, zoo ook aldaar geene zandgronden of keizand aanwezig zijn. Dit 

 moet ons te meer vreemd toefchijncn , wanneer wij in aanmerking nemen, 

 dat het zand bijna in alle andere landen aanwezig is ; of wanneer wij ons 

 de wijduitgeftrekte zandgronden van het noordelijk Europa , de barre zand- 

 woestijnen van Afrika, en de fchraalbegroeide zandheuvelen van Nieuvv- 

 Holland in het gehcugen brengen. Even min kan men zeggen, dat daar 

 znivere kleigronden zijn , althans niet zoodanige als wij die kennen, Een 

 en ander doet reeds vermoeden , dat de oorfprong dier gronden een' andere 

 moet zijn dan die van de onzen. Wij zullen dus de oorzaak van het 

 verfchil in het eerfte ontftaan dier gronden moeten opfporen. Immers alle 

 aarde, ook die der lagere landen, ontftaat door eene trapswijze ontbinding 



van 



