( 44 ) 



bij de verfterving en flooping van hare deelen eene weldadige humus aan 

 den grond mede te deelen. Brcngen zij reeds algemeen zulke heilzame uit- 

 werkingen voort, die onze aarde voor levende wezens bewoonbaar maken , 

 zoo zullen wij reeds geene volftrekt nuttelooze planten kunnen noemen , 

 fchoon ons anders van vcle geen het minfte nut bekend moge zijn. 



Belreffcnde de verdere algemeene doeleinden , welke door haar ten be- 

 hoeve van [menfchen en dieren bereikt worden, zoo gedenken wij terftond 

 aan de veelvuldige gebruiken en nuttigheden , welke nit het Plantenrijk 

 worden getrokken. Doch hier , gelijk ik flraks reeds waarfchuwde , moet 

 men zich vooral wachten voor overdrijving en verkeerde gevolgtrekkingen. 

 Wie kan beweren , dat al het nut , hctgeen ons de planten aanbrengen , 

 alle de genoegens , die wij daardoor gcnieten , volftrekt noodzakelijk zouden 

 zijn? Hoe veel kan hier ontbeerd worden, en hoe ligtelijk kan eenig ge- 

 mis van dit mittige en aangename door iets anders vergoed worden. 



Van alle de nuttige gebruiken , waartoe ons dc planten dienen , zal ik 

 alleen Uwe aandacht vestigen op twee Eindoogmerken : onze voeding , en 

 genezing van ziekten. Hieromtrcnt zal toch gecne tegenfpraak kunnen 

 vallen. In eene befchaafde maatfchappij , want ik moet hier woeste vol- 

 keren uitzonderen , bij welke alle ontwikkeling hunner zcclelijke vernio- 

 gens , de eigenlijke beftemming van den mensch , nog geheel ontbreekt ; 

 ik zegge , in eene befchaafde maatfchappij mocten ons de planten het voor- 

 naanifte onderhoud verfchaften. Hier zijn dus behoeften , die alleen door 

 dezelve kunnen vcivuld worden, en wat vloeide uit deze noodzakelijkheid 

 voort , hctgeen rr.ede zoo algemeen wordt erkend en gevoeld , dat name- 

 Hjk de mensch , die over de geheele aarde is verfpreid , ook in alle ver- 

 fchillende gronden en liiclnftrcken het noodige voedfel in de planten moest 

 kunnen vinden ; en ten andere , dat de gewasfen door alle jaargetijden hem 

 bij opvolging konden voeden. Hoe overvloedig nu wordt door den liefde- 

 rijken Schepper in alle deze behoeften voorzien ! 



Ge- 



