( 76 ) 



het begrip van prikkel en prikkelbaarheid , en ten bewijze dat hetzelve 

 wezenlijkheid heeft in de phyfiologie , dat is, bij de werking der orga- 

 nifche krachten. Laat ons thans zien , of aan hetzelve ook deze we- 

 zenlijkheid kan toegefchreven worden bij de werking der zielskrachten , 

 en in het algemeen bij de wederkeerige werking van ziel en ligchaam , 

 en hoedanig wij deze laatfte werking moeten befchouwen. 



II. OPWEKKING DER ZIELSKRACHTEN. WEDERKEERIGE WERKING 



DER ZIEL EN DES LIGCHAAMS. 



Er is een wezenlijk verfchil tusfchen de werkingen der ziel en des 

 ligchaams , en dus tusschen de ziels- en ligchaamskrachten. Werkingen 

 der ligchamen brengen iets voort in iets anders. Een ligchaam (loot 

 een ander ligchaam , trekt hetzelve aan ; de ftot'deelen trekken elkander 

 aan ; de zon trekt de aarde en andere ligchamen aan. Het zout lost 

 zich zelven niet op , maar wordt door het water opgelost. De magneet 

 trekt zich zelven niet aan, maar een ander magneet, ijzer,enz. , wordt 

 door denzelven aangetrokken. Daarom geldt ook in de Natuurkunde de 

 wet : Elk ligchaam bhjft onveranderd in deszelfs toeftand van rust 

 en van beweging , indien niet eene oorzaak , (yerfchillende van het 

 ligchaam zelve*) dien toeftand verandert. De wederkeerige werkwoor- 

 den , welke wij hier plegen te gebruiken , moeten dus in de pasfive be- 

 teekenis genomen worden. Wanneer wij zeggen : het hout zet zich 

 uit , buigt zich ," beteekent zulks : het hout wordt door iets uitge- 

 zet en gebogen. 



I)it heeft niet minder plaats bij de organische ligchamen en werkin- 

 gen. De zenuwen en fappen brengen in de fpieren , en andere organen, 

 werkingen voort. Er is eene wederkeerige werking tusfchen de herfenen 

 en de zenuwen , tusfchen de fappen , en de vaten waarin zij befloten 

 zijn. Het eene orgaan werkt op het andere , het eene dee! van het or- 



gaan 



