C 8 ) 



werkingen ontdaan , hetwelk den fchijn voortbrengt , alsof de eene oor- 

 zaak van de andere zij. (<?) 



Het Idcalismus en het Maierialismm hakken den knoop van GORGIAS 

 door. Het eerde vernielt de ligchaatns- , het andere de zielswerkingen , 

 en beide maken dus die wederkeerige werking tot een' blooten fcliijn zonder 

 wezenlijkheid. Elk van deze drie hypothefen is ftrijdig.met de getuigenis 

 der zelf bewustheid , welke ons duidelijk aanwijst , dat ligchaam en ziel 

 beftaan, dat ligchamelijke en zielswerkingen geheel verfcheiden zijn, doch 

 in denaauwfte betrekking tot clkander itaan en van elkander af hangen ; en 

 aan deze getuigenis houden wij ons , en voor het overige , gaarne belijden- 

 de, datgene niet te vveten, wat wij niet weten , bekennen wij ons onver- 

 mogen , om eene eenigzins naauwkeurige en voldoende verklaring van dit 

 verbancl van ziel en ligchaam te geven , vermits daartoe zoodanig eene 

 kennis van de natuur dezer twee zelfftandigheden vereischt wordt , 

 welke de mensch verre af is te bezitten. Wij kunnen van dit alles niet 

 anders zeggen of weten , dan hetgeen in de bewustheid bevat is , door 

 dezelve bevestigtiwordt , of met dezelve overeenftemt , en dit is bijna 

 niet anders dan werking. 



Wanneer dus tegcn het beftaan der ziel of des ligchaams , of tegen 

 het verband van derzelver werkingen , bedenkingen gemaakt worden , 



waar- 



(O LEIBNITZ zegt hiervan in ztfne Nouveaux etsais lur P entendcmcnt fiamain, 

 bl. 183: Quant a la puissance de produire le mouvement par la pensfe, jenecrois 

 , pas que nous en ayons aucune ide'e comme nous n'en avons aucune experience. Les 

 , Cartesiens avouenc eux mimes, que let ernes ne sauraient donner une force nou- 

 , velle & la viatiert , raais its pretendent qu'elles lui donnent une nouvelle detcrmi- 

 , nation, ou direction de la force qu'elle a deja. Pour moi, je soutiens, que let 

 , antes ne changint rien dans la force ni dent la direction des corps , que fun 

 , tcrait aussi inconcevable et autti dtraisonnablc que I'autre, qtfll te faut servlr 

 , de r harmonic prc"etablie pour expliquer r union de fame et du corps." 



