Maar geheel anders is het gelegen met de wetenfchappen zelve. 

 Hoewel bij haren voortgang de ftof , dat is de veelvuldigheid der daad- 

 zaken , waarnemingen en befluiten vermeerderd wordt , wordt toch ook 

 tevens , indien er een wezenlijke voortgang is , de kennis van den za- 

 menhang , van orJe , eenheid , oorzaak en van algemeene wetten be- 

 vorderd, en dit maakt derzelver beoefening veel eenvoudiger , gemakke- 

 lijker en aangenamer , zoodat het mij voorkomt , dat er gronden zijn , 

 om te ftellen , dat de beoefening der wetenfchappen , indien zij blijven 

 vorderen , als zulks in de nieuwere tijden gefchied is , na eenige eeu- 

 wen , of indien wij een grooter tijdperk willcn nemen , na dui- 

 zend jaren , gemakkelijker dan thaus zal wezen , waartoe ook voor- 

 zeker de vermenigvuldiging en volraaking der hulpmiddelen zal bijdra- 

 gen. 



Een groot kabinet van natuurkundige voorwerpen , waarin alles zeer 

 doelmatig geplaatst, de orde eenvoudig en u bekend is, kunt gij veel 

 fpoediger leeren kennen , dan een veel kleiner kabinet , doch waarin 

 alles verward ftaat, of waarvan u de orde geheel onbekend is. Eene 

 enkele u bekende natuurwet geeft u eene verklaring en een duidelijk 

 inzien van duizend natuurverfchijnfelen en werkingen , welke gij an- 

 derzins alle afzonderlijk zoudt moeten befchouwen en onderzoeken , ter- 

 wijl gij tevens nog met eene menigte van verfchillende hypothefen , 

 ter verklaring van dezelve uitgevonden , beladen en belast zoudt wor- 

 den. Hoe gemakkeUjk begrijpt en leert gij thaus al die verfchijnfelen en 

 werkingen kennen , welke uit de zwaarte en veerkracht der lucht ont- 

 ftaan ; hoe moeijelijk zou het niet zijn dezelve te befchouwen en re 

 onthouden , indien men deze eigenfchappen niet kende , en dus die een- 

 heid miste ! Hoe bezwaarlijk zou het niet zijn, om dc perturbatien of 

 de verfchillende wijzigingen in de beweging der planeten en fatellieten, 

 welke de waarnemingen ons aanwijzen , te overzien en aan het geheu- 



gen 



