C 6 2 ) 



gen te vertrouwen, indien ons de wet deralgemeenc aantrckkingskracht onbe- 

 kend was. Hoe vek hypothefeu van natuurkundigen en wijsgecren, tev 

 verklaring van deze onregelmatigheden, zou men dan niet vernemen , en ge- 

 noodzaakt zijn te leeren kennen en te onderzoeken ! Men l':d , dat al dc 

 veelvuldige naauwkeurige Pcevrekundigc waavnemingen , omtreni den loop 

 der planeten , fatellieten en komeien , gedaau waren , \velkc tbuns gcdaon 

 zijn , doch dat men nog niets beter gevonden had , dan liet ftelicl van 

 PTOLEMAEUS, volgens hetwelk de aarde llil ftaat, en dc hcraelligchamen 

 rondom dezelve loopen, en dat men de algemeenc aaniYeid<ingskracht en 

 de wetten , volgens welke dezelve werkt , niet kcnde , welk eene ver- 

 vvarde moeijelijke wetenfchap zou alsdan de (lerrekunde zijn ! Hetwelk 

 den Koning ALPHONSUS deed zeggen , dat hij toch in de beweging der 

 planeten eene betere orde zou voorgefteld hebben , indien hem God 

 hierbij geraadpleegd had. 



Wij mogen dan uit het voorgedragene tefegt deze befluittrekking up- 

 maken. 



Indien zich <le vorderingen in eene wetenfchap alleen daartoe bepalen , 

 dat er eene menigte waarncmingen en van verfchillenden aard gedaan en 

 verzameld worden , zonder dat men in dit veelvuldige dc eenheid dui- 

 delijk zict , of de oorzaken der vverkingen en algemeene wetten ter ver- 

 klaring vcn dezelve vindt , dan vvordt de beoefening van deze weten- 

 1'chap, hoezeer zij ook voor het overige voor het rnaatfchappelijk le- 

 ven moge uuttig zijn , hoe langer , hoe moeijelijker ; liet geliciigen wordt 

 overftelpt door dc inenigte , en het verftand ontvangt gccnc voldoening. 

 Maar zij wordt gemakkelijker , aangenamer, hoc mecr zich die vorde- 

 ringen nitftrekken tot het vinden van het verband van hcc veelvuldige , 

 van algemeenc wetten , van oorzaken der oorzaken. Het veelvuldige 

 lost zich dan in de eenheid op 3 er ontttaat orde in oni,c vourfiellingen, 



aan 



