( 84 ) 



van het ligchaam zien , en door de natuurlijke klanken vernemen , het- 

 geen er , in het algemeen genoraen , in de ziel otngaat. Hoe zou ook 

 anders het ligchaam een fpiegel der ziel voor ons kunnen wezen , indien 

 ons deze overeenkomst geheel onbekend was? (f) 



Doch ik fte] niet alleen , dat de zielswerkingen een prikkel zijn voor 

 de ligchamelijke krachten , maar ook even zoo , dat de ligchamelijke wer- 

 kingen een prikkel zijn voor de zielskrachten. De zenuw gevoelt niet, 

 de herfenen denken en begeeren niet , maar de werkingen der herfenen en 

 zenuwen , kunnen het ken- , gevoel- en begeervermogen opwekken. In 

 deze prikkels , welke de ligchamelijke organifche werkingen aan de ziels- 

 krachten geven , beftaat die werking , welke wij noemen : de werking 

 van het ligchaam op de ziel. Hierbij fchijnt het gevoel verm ogen meer 

 onmiddellijk door de ligchamelijke werking opgewekt te worden , terwijl 

 de werking van dit gevoelvermogen , het waarneming- en begeervermo- 

 gen opwekt. 



Door een voorbeeld zal het gezegde opheldering ontvangen. Ik zie 

 een voorwerp voor mij op de tafel liggen. Dit voorwerp kaatst het 

 daglicht terug , hetwelk in de oogen gaat , en door de vliezen en voch- 

 ten van het oog gebroken , op het netvlies valt 1 , en dus op de ge- 

 zigtszenuw eenen indruk maakt. Dit is dus een prikkel van het 

 licln, waardoor de zenuwkracht vvordt opgewekt. (g) Tot dus 

 verre is alles (lechts eene ligchamelijke werking. Maar de ligcha- 

 melijke werking der thans opgewekte zenuwkracht, werkt als prik- 

 kel 



(/) Uitvoeriger heb ik hierover gefproken in mijne verhandeling, de menfchelijke 

 keunls, eene teekenskunde, geplaatst in het tjjdfchrift de Fakkcl , 1835. 



(#) Dat er beelden van de zigtbare voorwerpen overgaan , welk gevoelen van DE- 

 MOCRITUS, ook thans wederom verdedigers vindt , zal toch wel onder de fabelen ea 

 natuurkundige droomen moetcn geplaatst worden. 



