C 96 ) 



tuigen geene verandering befpeuren. Zij heefc geene nieuwe ftof ont- 

 vangen , noch ftof verloren , het gewigt , de hardheid is noch vermeer- 

 derd, noch verminderd , de vorm , zamenftelling en andere waarneem- 

 bare hoedanigheden zijn niet veranderd. Hieruit mogen wij , gelijk het 

 mij toefchijnt, befluiten , dat niet eene nieuwe foort van werking of 

 kracht in de ftalen ftaaf is voortgebragt, maar dat die foort van wer- 

 king , aan het ftaal of ijzer eigen , door den magneet is opgewekt. 

 Wij hebben hier de analogic der organil'che krachten. Het ei verkrijgt 

 door de warmte geene nieuwe ftof: noch de vorm, noch de zwaarte, 

 noch de zamenftelling wordt door de warmte veranderd , maar zij wekt 

 de organifche krachten op , welke aan het ei eigen zijn. Zoo wekt 

 ook de beweging van den magneet de magnetifche kracht op, welke 

 reeds te voren aan de llalen ftaaf eigen was dat is , zij brengt de- 

 zelve in werking. 



Hetgeen ik hier van de opwekking der reeds voorhanden zijnde 

 magnetifche kracht tot werkzaamheid gezegd heb , kunnen wij in het 

 algemeen, naar mijn oordeel, op al de werkingen der zoogenoem- 

 de imponderabilia , dat is , op de werkingen van het licht , 

 de warmte , van de zoogenoemde magnetifche , electrifche en gal- 

 vanifche vloeiftof toepasfen, Proeven , waarnemingen en ontdek- 

 kingen, in nieuwere tijden gedaan, hebben het naauw verband, het- 

 welk tusfchen deze imponderabilia plaats heeft , aangewezen ; doch 

 waarin beftaat hetzelve ? Volgens mijn oordeel hierin : dat het eene 

 een prikkel is voor het andere , dat is , dat de werking van de eene 

 kracht de andere kracht tot werking opwekt. Dit wordt ook beves- 

 tigd door het naauwe verband , waarin deze krachten der impondera- 

 bilia tot de organifche krachten ftaan , zoodat zij elkander wederzijds 

 tot werking opvvekken. De electriciteit werkt als prikkel voor de or- 

 ganifche zoowel als magnetifche werkingen , maar kan dezelve ook ver- 



nie- 



