C ioo ) 



Gelteld, dat ik al de oorfpronkelijke werkingen, hoedanigheden en 

 krachten der floffen en ligchameu volkomen kende , zoodat ik daaruit 

 alle werkingen, veranderingen en verfclujningen , in de zigtbare vvereld 

 voorkomende , kon afleiden , tot welke kennis voorzeker een geheel 

 ander wezen vereischt wordt , dan de mensch is , dan zou ik toch dit 

 alles door middel van waarnemingen moeten gevonden Iiebben , en 

 deze waarnemingen kunnen ons toch geen antwoord geven op 'de 

 vraag : waarom is er eene zelfftandigheid , welke juist deze, en geene 

 andere hoedanigheden, krachten en werkingen vertoont? Ook kan 

 ik uit geene wetten van mijn kenvermogen een eenigzins voldoend ant- 

 woord op deze vraag vinden. Verftandig is hier het antwoord : ik 

 wcet het niet ; Hij weet zulks , die aan de flof het befhan gegeven 

 heeft. Ik kan wel zeggen: de grand is in het abfolute- wezen gcle~ 

 gen, maar het zou een belagchelijk kinderfpel wezen, om uit de voor- 

 flelling van een abfolut wezen (voor zoo verre de mensch deze voor- 

 flelling kan hebben), de flof d priori te doen voortkomen , of, gelijk 

 men zulks ook wel eens noemt, te conftrueren. Tot zoodanig eene 

 conflructie wordt dan voorzeker een niet gering getal van fictien en 

 hypothefen vereischt , welke de uitvinder en gebruiker meestal zelf niet 

 verftaat. 



Zoo is het ook gelegen met het antwoord op de vraag : waarom is 

 er eene verfcheidenheid der flof? of liever: waarom is er eene ver- 

 icheidenheid der oorfpronkelijke krachten , hoedanigheden of werkingen 

 van die zamenftellingen van flof, welke wij llgchamen noemen, Ik kan 

 zeggen en uit de waarnemingen aanwijzen , dat dat ligchaam , hetgeen 

 ik lucht noem , eenen zekeren graad van veerkracht en vloeibaarheid 

 heeft, maar op de vraag: waarom is er zoodanig een ligchaam? kan 

 ik niet antwoorden , of indien ik hierop antwoord : dit ontftaat door 

 de verking der varmtt , vraagt men verder : waarom is er warmtc ? 



Nooit 



