De beweging door voortfchuiving of door den (loot , fchijnt , gelijk 

 gezegd is , elkeen te begrijpen , en dus meenen fommige Natuurkundi- 

 gen , dat alles klaar en duidelijk zij , zoodra men kan aanwijzen , dat 

 eene beweging hierdoor ontftaan is , maar dat zonder zoodanig eene 

 afleiding de verklaring de vereischte klaarheid en duidelijkheid mist. 

 Maar hoe nu de even zoo eenvoudige en ook bekende werking, de 

 werking op eenen afiland zonder ftoot of voortfchuiving ? De magneet 

 trekt het ijzer aan op eenen afftand, en in deze werking heeft geene 

 verandering plaats , hetzij dat gij ligchamen , die geen ijzer of magneten 

 zijn , of daarop geenen invloed hebben , tusfchen beide al dan niet 

 plaatst? Zoodanige werkingen opeenen afftand zijn veelvuldig. 



Volgens het gevoelen van deze wijsgeeren en natuurkundigen moeten 

 dus deze werkingen door aanraking verklaard worden. LOCKE zegt en 

 LEIBNITZ ftetnt zulks toe : De ligchamen werken op elkander flechts 

 door den ftoot , ten minfte voor zoo verre wij zulks begrijpen kunnen , 

 want het is onmogelyk , dat de ligchamen op lets kunnen werken , 

 dat zij niet aanraken , want dit is zoo veel als zich te verbeelden , 

 dat het ligchaatn da^r kan werken, vvaar hetzelve niet is." (/) 



Om dus de aantrekking op eenen afftand te begrijpen, heeft men 

 hypothetifche ftof en beweging noodig , welke men tusfchen het aan- 

 getrokken en het aantrekkende ligchaatn plaatst , en zoodanige ftof en 

 beweging hebben wij in menigte van wijsgeeren en natuurkundigen ont- 

 vangen, zoodat wij flechts behoeven te kiezen; ook nog in onze tij- 

 den , toen men door zekere raderbewegingen en Cartefiaanfche draai- 

 kolken de werking van het Galvanismus op de magneetnaald zocht be- 

 grijpelijk te maken. Heeft ietnand ooit op eene verttandige wijze verklaard , 

 hoe zoodanige bewegingen ontftaan? Zeer verlegen meet men zijn , wanneer 



de 



(0 LOCKE, Upon human mind. B.8. C.8. $ n. LBIBNITZ, Noureaux 



