( 103 ) 



de afftand tusfchen het aangetrokken en aantrekkende ligchaam zeer groot 

 is , zoo als bij de aantrekkingen der planeten en kometen door de zon , 

 welke reeds voor onze aarde op eenen afftand van 21 millioenen mijlen 

 gefcliiedt. Iliertoe is ftof noodig , die het geheele zonneftelfel vervult , 

 en in eene wondervolle beweging is. 



Terwijl LOCKE verklaart, dat het onmogelijk ztj, dat een ligchaam 

 kan werken, daa"r, waar het niet is, verklaart KANT, dat geen ligchaam 

 werkt , dddr , waar het is, 



Men ziet hieruit , hoe beperkt ons vermogen van te begrijpen is , daar 

 het ons zelfs bij de eenvoudigfte waarneming van de aantrekking op 

 eenen afftand fchijnt te begeven ; zoodat de waarneming , hoe beperkt 

 zij ook zijn moge, verder gaat , dan het begrijpen. Ook is er vaak 

 geen ander grond , waarom wij vermeenen het eene wel , maar niet het 

 andere te begrijpen , dan dat wij aan het eerfte , zoo als aan de bewe- 

 ging door aanraking) van onze jeugd af aan gewoon zijn , en onze 

 eerfte oefening der willekeurige bewegingen daarin beftond , dat wij 

 ligchatnen door (loot en voortfchuiving in beweging bragten , terwijl 

 wij aan het tweede, aan de werking op eenen afftand , minder ge- 

 woon zijn. 



Hetgeen wij van het uitwendige , van de hoedanigheid , krachten en 

 werkingen der ftof gezegd hebben , geldt niet minder van die der ziel. 

 Wij kunnen de werkingen der verfchillende zielsvermogens waarne- 

 men , daaruit nu en dan algemeene wetten vinden , en gewigtige ge- 

 volgtrekkingen afleiden , maar van de oorfpronkelijke werkingen en ver- 

 mogens kunnen wij niets verklaren ; van derzelver grondbeginfel weten 

 wij niets : dus is ook hier het begrijpen zeer gering. 



Indien wij het thans befchouwde toepasfen op de opwekking der 

 werking van eene kracht door de werking van eene andere kracht, zien 

 wij , dat wij daarvan niets verder verklaren kunnen , omdat deze op- 



wek- 



