( 40 ) 



en maansverduisteringen allerlei aanstaande onheilen wist op te maken , toen 

 men uit het verschijnen van staart-sterren oorlogen en verwoesting wist te 

 voorspellen ; dan wordt ons die kennis dubbel dierbaar , die alle die wanbe- 

 grippen heeft vernietigd, dan leeren wij haar waarderen als een vermogend 

 middel , waardoor vooroordeel en bijgeloof afgewend , de blik verruimd en 

 de deur tot beschaving geopend wsrdt. Maar deze edele wetenschap is tot 

 veel meer in staat, 



Geene grootere zielsverheffing toch kan de stofFelijke wereld aan den 

 geestelijken mensch aanbieden , dan wanneer het gewapend oog de onmete- 

 lijke ruitnte doorklieft , en zonnen en planeten en hare wachters volgt op 

 him spoor. Wanneer de natuuronderzoeker de wetten , naar welke zij voort- 

 rollen , bepaalt , en alle omstandighedcn nagaat , die kleine stoornissen in 

 dien loop voortbrengen ; dan voorzeker heeft hij zijnen geest losgescheurd 

 van de aard-oppervlakte , waaraan zijne voeten gekluisterd zijn , en op eene 

 standplaats overgebragt , zoo verheven , als de half geestelijke , half stofFe- 

 lijke mensch immer bereiken kan. Die groote reeks van lichten , die het 

 oog des nachts aan den hemel ontwaart , neemt in ongeloofelijke rede toe , 

 wanneer de kunst dat oog ondersteunt. Onuitputtelijk is de bron van ver- 

 herene kennis , welke die oude sterrenhemel den mensch aanbiedt. Reeds 

 gingen er duizenden vooraf , die de plaatsing , de beweging , den aard dier 

 lichten trachtten te bepalen ; maar de natuuronderzoeker van onze dagen 

 ontdekt nog nieuwe in groote menigte; de dubbel-sterren openden in de laat- 

 ste jaren een veld van onderzoek, dat men vroeger aan dien ouden hemel 

 niet heeft ontwaard. 



Het doel mijner rede verbiedt mij , U de schoone en verhevene zijden 

 der Natuurstudie op te sommen. Ik moet mij bepalen bij hetgeen de we- 

 tenschappen van onze eeuw kenmerkt , en haar voortreffelijker maakt dan 



die van vroegere jaren. 



Er 



