C 42 ) 



Eene andere schoone zijde der tegenwoordige wetenschap is het zoeken 

 naar orde in hoeveelheid. Twee stoffen , onderling verbonden , zijn niet in 

 willekeurige of veranderlijke , maar in bepaalde en onveranderlijke hoeveelhe- 

 den onderling vereenigd , en worden er twee of meer verbindingen van za- 

 mengestelde stoffen waargenomen , zoo is e*dn der bestanddeelen in de tweede 

 verbinding , een geheel veelvoud van hetzelve in de eerste. Nemen wij tiit 

 de duizende reeds onderzochte stofFen eene enkele tot voorbeeld. De hoeveel- 

 heid zuurstof van het zwavelzuur van gips is juist driemaal de hoeveelheid 

 zuurstof van de kalk , het andere bestanddeel. 



Zoodanig is de stoffelijke wereld te zamen gesteld. Niets wisselvallig , 

 niets veranderlijk naar willekeur ,- alles is orde en regelmaat. Met ruirn vijf- 

 tig grondstoffen wist de Formeerder der zigtbare wereld alle die verschei- 

 denheid te ontwikkelen , die deze oplevert , en het mag dus telkens het op- 

 sporen van een nieuw wonderwerk geheeten worden , als eene nieuwe regel- 

 maat , onder de duizende reeds bekende , wordt aan het licht gebragt. Dit 

 is het voorregt van de wetenschap onzer eeuw : zij boezemt onophoudelijk 

 eerbied in voor de Hoogste Wijsheid. 



Eene van de schoonste zijden der tegenwoordige Natuurstudie is ongetwij- 

 feld het streven , onr-de. verschijnselen tot hunne waare oorzaken terug 

 te brengen , een duidelijk verband tusschen de verschijnselen en de oorzaken 

 aan te toonen, en het aantal werkende oorzaken tot een zoo klein mogelijk 

 getal te herleiden. De mensch wil , bij het waarnemen van iets , dat de 

 zinnen treft , "doorgrbhden, Op welk eene wijze dat geschiedt. Men heeft 

 ten alien tijde voor gevolgen oorzaken aangenomen , maar niet altijd eenvou- 

 dige, of met de waarheid overeenkomstige, Geen ijdel in de Natuur," 

 was eenmaal eene hoofdwet , de Natuur duldde geen ijdel , had er een af- 

 keer van." Vreemd mag het nu genoemd worden , dat men zulk eenen 

 afkeer als oorzaak van verschijnselen konde aannemen ; men heeft het des- 

 niettemin lang in de wetenschap gedaan, en men moet toen zeer verre 



zijn 



