galvanische ligchamen waargenomea ; maar men keiide het groot verband 

 dezcr drie werkende oorzaken niet. De schoonste ontdekkingen vcrme- 

 iiigvuldigden zich in een klein aantal jaren tot eene ongeloofelijke menigte ., 

 en de magneet werd een electriseer-toestel ; het galvanisme werd omtrent 

 geheel tot de leer der electriciteit terug gebragt. Heeft nu de wetenschap 

 hierbij niet eene groote verandering ondergaan? Uitbreiding voorzeker, maar 

 geene ommekeering. De drie namen zijn nog in de wetenschap bewaard , 

 omdat men toch verschil in de drie rijen van verschijnselen kent; maar de 

 vroegere zuiver wetenschappelijke verklaringen zijn dezelfde gebleven; de 

 drie oorzaken zijn omtrent geheel tot e"dne enkele terug gebragt. 



Zoo streeft de wetenschap van onze dagen vereenvoudiging te gemoet 

 en tracht zij , door het opsporen van nieuwe natuurvvetten , in schijn verwij- 

 derde oorzaken tot e"dn geheel te verbinden. Daarom durfde ik haar noemen 

 onder de wetenschappen , die op beschaving van den mensch eenen grooten 

 invloed uitoefenen. Wannecr toch het menschelijk verstand in zijne bemoei- 

 jingen altijd gevolgen en oorzaken te zatnen tracht te verbinden, is eike na- 

 sporing , die daartoe leidt , vruchtbaar voor den geest , is elke bemoeijing eene 

 nieuwe oefenschool. 



Vermaakten zich de vroegere Natuurkundigen met de beweging , die ligte 

 voorwerpen bekomen , wanneer zij aan den invloed van gewreven barnsteen , 

 zwavel of glas werden blootgesteld , en wisten zij niet , waaraan dit toe te 

 schrijven ; thans kent men reeds een innig verband tusschen diezelfde bewe- 

 ging en het prachtige noorderlicht ; tusschen dit en de rigting der magneet- 

 naald naar bepaalde streken van den hemel ; wederom tusschen deze en de 

 stuiptrekkingen , die de dieren bekomen , wanneer zij met onderschei- 

 dene metalen worden aangeraakt. Dit verband strekt zich verder nit over 

 het verhevenste natuurverschijnsel dat wij kennen, den bliksem, over de 

 vlam van brandende ligchamen , de scheikundige vereeniging en scheiding der 

 stoffen onderling. Inderdaad ! eene wetenschap , waarin men reeds geleerd 



heeft 



