( 24 ) 



behoef geen betoog , om U den grooten invloed van de beoefening der Na- 

 tuurstudie, op de ontwikkeling der vermogens van deze klasse van men- 

 schen , duidelijk te maken , en U voor den geest te brengen , welk eenen 

 heilzamen invloed de gansche maatschappij daarvan ondervinden moet. 



Er zijn vele andere nijvere klassen der maatschappij , die tot voor wei- 

 nige jaren niet dan zeer algemeen en beperkt onderwijs ontvingen. De be- 

 heerders van fabrijken en trafijken , de bouwkundigen , de waterbouwkundi- 

 gen werden vroeger , rneestal , zoo men het heette , praktisch onderwezen , 

 dat is : zij werden van hunne jeugd af aan , na de eerste gronden hunner 

 moedertaal geleerd te hebben , al dadelijk tot hun aanstaand beroep ingeleid , 

 moesten aldaar meestal onbeduidende werkzaamheden verrigten , klommen 

 van het mindere op tot het meerdere, en heetten eindelijk hunner zaak kun- 

 dig , wanneer zij die lange keten waren langs gegaan , en zich eenen zeke- 

 ren tijd bij elken schakel hadden opgehouden. In onzen tijd denkt men an- 

 ders over opleiding tot zulke bedrijven. Men meent te regt , dat de weg 

 van ondervinding , met teleurstellingen van allerlei aard doorweven, te be- 

 korten is ; dat men de noodige kundigheden ook voor deze kan rangschik- 

 ken , en aan hen kan voordragen , als i&n geheel , als eene wetenschap , 

 waarin men telkens van de ondervinding uitgaat, en tot de ondervinding 

 terugkeert. Daardoor ontwikkelt men tevens den verstandelijken mensch; 

 wijdt hem in de geheimen zijner zaak in , en in die van anderen ; wijst hem 

 op gebreken en verbeteringen , en verbetert daardoor zijn aanstaand maat- 

 schappelijk bestaan , zoowel als den kring zijner kennis. De Polytechnische 

 Instituten van Weenen en Berhj'n zijn er reeds sinds eenigen tijd als schoone 

 modellen tot navolging ; zij maken , hoezeer met vooropstelling van het stof- 

 felijk belang der leerlingen , de menschen tot denkende , tot oordeelende we- 

 zens , die z66 verre van de meeste hunner voorgangeren verschillen , als de 

 goed onderleide Geneeskundigen van onze dagen , van de Geneesheeren waar- 



van 



