( 26 ) 



delsartikelen worden omgezet; gaan wij de veelvuldige soorten van dezelve 

 na, de verraengingen of vervalschingen ; en vragen wij niet verder, of uit 

 het opsporen van den oorsprong derzelve, van hunnen aard en hunnc ei- 

 genschappen , eene vruchtbare kennis kan voortvloeijen , eene kennis , die 

 den handel zal ondersteunen , maar die tevens den mensch met de voort- 

 brengselen der Natuur en der kunst in het algemeen., in naauw verband 

 brengen en hem daardoor op een ruimer veld plaatsen zal. Zoodanig denkt 

 men elders over deze belangrijke aangelegenheid voor de maatschappij , waar- 

 door steeds eene milde bron van beschaving voor de volken werd geopend. 

 Men wil den handelaar kennis , natuurhistorische kennis zijner artikelen 

 geven ; men wil .hem van scheepsbouw en scheepvaart en vele andere takken 

 van wetenschap en kunst algemeene begrippen mededeelen, opdat hij niet, 

 als een onkundige , geheel van anderen zal afhangen , telkens als hij zich 

 uit zijnen gevvonen kring begeeft ; men wil hem de wetenschappelijke mid- 

 delen aan de hand doen, om, hetgeen hij noodig heeft, zelf op te sporen, 

 te onderzoeken , te beproeven ; en de ondervinding , die men in de laatste 

 jaren in sommige Duitsche staten van zulk onderrigt heeft opgezameld , pleit 

 voor het doeltreffende van hetzelve. Wei mogen de inrigtingen voor zulk 

 onderwijs aldaar nu niet oorspronkelijk met het doel zijn ontworpen , om 

 beschaving bij handelaren te bevorderen ; zij brengen die echter onmisken- 

 baar voort ; want , zoo als de handel zelf een uitstekend middel is , om 

 beschaving onder de volken te verspreiden, zoo zal een met kunde en 

 verstand bestuurde handel zoo veel te schooner daartoe medewerken, zon- 

 der in eenig opzigt het stoffelijk belang op zijde te stellen. 



Zoo als de landbouw een onmisbaar bedrijf is voor het levensonderhoud 

 van het menschengeslacht , zoo is elke groote verbetering , aan denzelven 

 aangebragt, beurtelings eene nieuwe bron van welvaart en van beschaving, 

 die dit boven vele andere \66r heeft , dat zij doordringt tot eene klasse 



van 



