COMMENTATIO AD QUAESTIONEM JURIDICAM. 59 



tabellarii munere fungebatur , quales in negotiis , turn publicis , turn privaiis , frequenter 

 adhibebantur ( * ) : huic igitur, municipii nomine agenti, imaginarii per aes et libram 

 venditione, agros suos tradidit, ita ut municipio pleno jure Quiritium acquirerentur , nul- 

 lo pretio solute. Nam hoc ipsum proprium erat ritus venditionis per mancipationem , 

 utiniM, tamquam fictum pretium , aes, ab illo qui mancipio accipiebat, daretur alii, 

 a quo accipiebat. Gaj. Commentar. I. $ 119 et lai. Poterat quidem verum rei pretium 

 adjici , atque ita fiebat , si praedia in Italico solo sita vero emtionis venditionis contractu 

 traderentur ; verum inprimis etiam hie ritus adhibitus videtur , quum res mancipi , omis- 

 so primo illo emtionis venditionis requisite, vero pretio, solemniter tamen et legitime, 

 essent tradendae ; exemplum habemus in L. X. Ep. 3. (t) Atque sic etiam hdc occa- 

 sione Plinium , imaginaria plane venditione , agros suos actori publico tradidisse apparet : 

 si enim reverd 500,000 in solutum acceptis , et receptis agris , 30,000 annuos tamquam 

 colonus solvisset , non magna profecto ejus fuisset liberalitas; nam Plinius , ut in sequen- 

 tibtis dicitur , -eosdera agros vectigali imposito recepit , 30,000 annua daturas. Quum 

 igitur per actorem publicum, qui nihil sibi acquirere poterat, agri facti essent proprietas 

 municipii, conversi sunt in agros vectigales, quos ipse conduxit, e4 lege, ut quotannis 

 usuras semisses solveret. 



Ita fiebat, ut quod expetiverat plane consequeretur. Gonstituerat enim sortem muni- 



ci- 



(*) Vid. $ 3. Instil, de adopt. Quae ibi dicitur persona publica , eadem fuisse videtur, atqae 

 actor publicus , hfc memoratus; actores i'li , sive tabellarii, speciem aliquam referre videntur eo- 

 rum magistratuum, qui apud nos pnvilegiis et hypothecis custodiendis sunt praepositi: ut omnia 

 ca instrumenta, cautiones, similia, quae privatornm curae non satis tuto committi poterant, in Ta- 

 bulls publicis consignarent , 'et in securitatera partium adservarent. Sic personae publicae adroga- 

 tor irapuberis cavere debebat , se bona i estituturum ; non vero agnatis , quorum tamen plurimum 

 intererat: praeter rationem a scholiaste Theophili h. 1. allataro, fortasse etiam, ut certior et secu- 

 rior esset baec cautio. (3. Instit. '/.). Sic donationes justo majores, actis publicis insinuaba- 

 tur, ut videcur , apud eundem publicum actorem: quamvis multo serioris aevi sit hoc jus, intfo- 

 ductum a Constantino Chloro, et firmatum a Constantino Magno. /. I. Cod. Theod. de spottsalib. 

 Ita deniqne Plinius actori publico Comensium praedia vendidit, t*r de h4c mancipatione certius 

 semper constare posset, quum tabulis publicis esset inserta. Ceterum illud officium sacis hones, 

 nrar-fuisse , apparet ex Ef>. X. 40. Ubi Plinius Imperatorem consulit de hominibus qnibusdam, 

 servis poenae factis, ct nihilominus in nonnullis Bi'.hyniae civitatibus , servorum publicorum officio 

 fungentibus. ( a- ej. Ep. ) qnos tron satis honestum existimabat, in his officiis retinere. Certain 

 etiam mercedem annuam , sive salarium hi servi accipiebnnt. ( 2. cit. ). 



(f) Ab interpretibus, hdc opportunitate , etiam affertur exemplum Tiberii, qui ut de crirainc 

 Libonis, salvo SCto, quo in caput domini servorum quaestio prohibebatur , quaeri tamen posset, 

 servos ejns actori publico mancipari jussit, quo facto libere poterant interrogari. Tatit, Annul. 

 W.30. 



H a 



