fco J. J. L. VAN DER B R U G G II E tt 



5 9. Est vero haec L. c6" cit. inprimis argumento , non licuisse dirccte civitates in- 

 stituere ; idcirco enim fideicommissa introducta sunt , ut iis etiam relinqtu posset , quibus 

 directe capere legibus vetitura erat. Afferuntur etiam a Wcstenberg. L 117 et Ida. ff. dc 

 Leg, 1. Veruni his legibus docetur , legari posse civitatibns , non vero hereditatem relin- 

 qtii; atqui atitiqtiitfts , ne legatum quidem civitati relictum valebat. Sed priunim Nerva 

 rescripsit, turn Hadrianus SCto sanxit, ut omnibus civitatibus , quae sub imperio Ro- 

 mano erant, legari posset. UJpian. fragm, XXIV* 28. Nunquam igitur antiquitus civi 

 Romano licuit universitatem aliqifam heredem instituere, quia incerta ejus censebatur 

 esse persona; sed excipitur unus casus. Poterat enim libertus a civitate manumissus ci- 

 vitatem illam heredem instituere, quod sancitum est SCto memorato in l.un. i. f. dc 

 Itbert* univenilat. Animadvertenda praeterea sunt sequentia Plinii verba, ubi dicit ne- 

 que praccipere posse rempublicam. Pertinent hacc ad modum legatum relinquendi per 

 pracceptionem , de quo multa habet Gajus Comment. II. 216. Per praeceptionem lega- 

 batur his verbfs , L. Titiits hominem Sti-chum praecipko. Unde variae erant inierpretum 

 sententiae: quibusdam, ut ipso Gajo ejusque praeceptoribus , etSabino ccnsentibus, nulli 

 per praeceptionem legari posse, nisi qui ex hereditate etiam caperct, quia magis ad sue- 

 cessionis, quam ad legati naturam accedere videbatur haec praeceptio: quare iidem con- 

 tendebant, quod per praeceptionem legatum erat, niillo modo peti posse, quam judicio 

 familiae erciscundae , et proprie ita tantummodo relinqui posse quod esset testatoris. vid. 

 Gaj 1. cit. Sed diversae scholae auctores cxistimabant , legatum per praeceptionem ex- 

 traneo relictum valere, t quum praepositio prae addita voci, capita, pene inutilis esset, 

 aeque habendum esse , ac si simpliciter per vindicatiqnem legatum esset. Jam Plinius 

 hisverbis docet, tale legatum civitati relictum non valere: atque ratio in promtu est : nam 

 Icgatura praeceptionis , secuadum plurimorum JCtorum sententiam , relinqui non poterat, 

 nisi hercdibus: respublicae autem heredes scribi non poterant; atqui ergo. Plinium igi- 

 tur cum hisce auctoribus fecisse dicas, si nempe jam turn, ut satis probabile est, Im- 

 perator Nerva introduxerat noyum jus, ut civitatibus posset legari. Etiamsi enim lega- 

 tum iis relinqui posset , non tamen per praeceptionem ita fieri posse existimabat. Quodsi 

 oppositae sententiae eum addictum fuisse statuamus, Plinium hanc epistolam scripsisse 

 credere debemus , antequatn Nerva novum jns introduceret. 



Hisce omnibus praemissis , videamus de ipsd causd, quam hie exponit Plinius. Satur- 

 ninus ipsum et Calvisium heredes scripserat: atque ex eodem uiunicipio Como cum iis 

 ortus, pro quadrante illud mstituerat; demde vero, nescius rempublicam, neque ex tes- 

 tamento heredis titulo , neque etiam legati nomine, si per praeceptionem relinqueretur , 

 capere posse, pro quadrante illo , sive ut minus, sive ut plus etiam relinqueret, jussit, 

 ut quadringenta ffiillia civitas Comensium ex hcredirate praeciperet. Utrumqne, ut dicit 

 Plinius, si jus adspicias, irritum erat: sed apparuit rursus insignis ejus, quam jam se- 

 niel notavimus in eimili causa , pietas et de'functorum voluntatis observatio. 



Sa- 



