COMMENTATIO AD QUAESTIONEM JURlDICAM. 41 



Saturnini enim extremunj judicium stricto jure antiquius sibi esse dick: et Calvisium 

 monet, ut in Senatu Comensiutn legatum iis inutiliter relictum ofFerat; ut cum siraul ex- 

 posuisset, quid proprie juris fuisset, mm tamen Plinii liberalitatem , verum Saturnini 

 munus, suain tantummodo ejus voluntatis observantiam laudarent. 



PARS TERTIA. 



tAUSAE NOBILES, ACTIONES, JUD1CIA PUBLICA ET PRIVATA. 



E f 



rpist. I. 6. in fin. Post hoc ilk cum caeteris subscript!* Centumvirak judicium: 

 mccum non sijbscripsit. Curianus , postquam private Plinius cum duobus Juris peritis , 

 Corellio et Frcntino, de jure ejus querendi inquisivisset, et justas causas eum irascendi 

 non habere pronuncidsset , ad hanc tamen sententiam non substitit: verum Praetoretn 

 adiit, et questus est se injuste esse exheredatum. Et quum ad causas Centumvirales in- 

 primis omnes pertinerent, quae in hereditatibus earumque petitionibus versabantur, et sic 

 etiam inofficiosi querelae ( vid. 1. 13 et 1. 17. princ. ff. de inoff. testam* Exemplum est 

 apud nostrum in causi Acciae Variolae, quae describitur L. VI. Ep. 33. ), ipse Curia- 

 nus, et heredes instituti , judicium Centumvirale subscripserunt , excepto Plinio , quocum 

 pudore fortasse motus non subscripsit, quia jam antea moderate et aeque ipsi querelam 

 abjudicflsse videbatur. Merito autem hie quaeratur, quaenam fuerit ilia subscriptio 

 Centumviralis ? Res sane est difficilis, quia in nulM alia causa privata, qualis erat que- 

 rela inofficiosi, partes , quantum sciam , subscripsisse memorantur, et ubi iubscriptionis 

 nientio fit, ea plerumque intelligitur, a qua accusator in criminibus publicis incipere de- 

 bebat. Vid. ex. gr. 1. 7. ff. de accus. et inscript. Non talis subscriptio hJc intelligi 

 potest : non enim querela inofficiosi erat accusatio aliqua publica ; at possit fortasse res 

 explicari ex ipsa ratione et naturi querelae inofficiosi: haec enim non proprie erat actio, 

 quae intendebatur heredibus institutis ad repetendam hereditatem , sed impugnatio judicii 

 defuncti , qua petebatur, ut rescinderetur testamentum tamquam non san^ mente factura ; 

 neque igitur poterat contra heredes agi solito more, ut in jus vocarentur, ut solennes 

 ritus observarentur citationis , vadimonii, etc.; sed quandoquidem tamen in eo versabatur 

 heredum scriptorurn commodum, ut fiiio, aliive querelam moventi, contradicerent , cum 

 eo conveniebant , instrument quodam ab utr^que parte subscripto, ut Centumvirorum 

 judicio causa cognoscenda committeretur : ut si probaretur testator iniquis causis motua, 

 et quasi non sand mente exhered^sse, testamentum tamquam non jure factum rescindere- 



F tur 



