4 J. J. L. VAN DER BRUGGHEN 



contuli, ut hanc inconditam molem digererem , et ad certam nortnam, singulis rebus tra- 

 ctandis , sua loca assignarem. Atque aliquamdiu me haesitasse non negaba , quisnam hlc 

 ordo p-nissiuium esset servandus. Equidem post aliquam duintationem , ita optime hoc 

 cessuruin putavi, si quantum possem, ab ipso librorum et epistolarum se insequentium, 

 naturali ordine, non discederem : sed quutn in iis, quae notaveram locis, alia magis an- 

 tiquitatis cognitioncm et historian) juris respicerent: alia ad persoiiarum , alia ad rerum 

 jura commodius referri posse vidercntur: multa etiam ad cognoscendam judiciorura publi- 

 corum et privatorum rationem pertinerent : pro quatuor diversis his argumentis , toti- 

 dem Partes in quovis Libro tractando discernendas esse putavi , quarum singulae loca si- 

 bi propria continerent: Itaque in primd cujusque libri parte ea tractavi, quae adcogno. 

 sccndos Romanorum usus , qudtenus illud studium JCto utile est, et juris historiam per- 

 tinerent: additis etiam de significatione verborum, si quae magis insolito in Juris discipline 

 scnsu occurrere viderentur, animadversionibus: In alteram partem contuli, quidquid 

 homimim liberorum , servorumque jura, manumissionum, nuptiarum , adoptionum, eman- 

 cipationum , tutelarum et quae sint hujus generis plura : In tertiam vero , quidquid re- 

 rum jura spectaret: In quartd denique parte, causas nobiles exposui, quales frequenter 

 iu Plinii scriptis occurrunt, et si quae ad actionum ,judiciorumque tarn publicorum , quam 

 privatorum rationem illustrandam , usu venire possent, ea tractavi. Itafactutn, ut intra 

 ccrtos cancellos quasi, et terminos opus meum conclusum esset, quod in quovis labore 

 haud exigui est momenti: ut maxime uniformem et aequalem haberem scribendi modum: 

 utque plus semel ad eadem loca, in singulis librorum partibus redeundo, horum libro- 

 rum majorem contraherem familiaritatem. DifHcillimum hdc in re fuit , scire , ad quam 

 partem referenda essent loca, quad minus directe, in Ivdc vcl illd, commemorationern pos 

 cebaut: Atquc igitur, hie me saepius fortasse lapsum esse posse, praesentio. 



In ipsd locorum interpretatione, semper quam bcne possem, Juris disciplinam respexi, 

 et locis e Paudectis obscuriora illustrare, aut vicissim , nonnunquam etiam JCtorum 

 fragtnentis , e Plinio Lucem aliquam affundere, conatus sura. Itaque unico fere adminiculo 

 usus sum Corpore Juris, inutile rattis et fastidiosum, si pagellas meas , frequenter et un- 

 dique excitatis auctorutn et librorum locis, distiuguerera : quod inprimis in hdc scriptio- 

 ne , in qud res notissimae magis in memoriam erant revocandae , quam novae quaedam , do- 

 ctorum Virorum testimoniis probandae , minus opportunum fore putabam. Neque tamen 

 hoc ita dictum velim , quasi non ex bonis luterpretibus, quae dicerem, perpetuo haurire 

 conatus fuerim: Cujacio., quern semper Viros doctos egregie laudantes audivi : Nood- 

 tio, Bynkershoekio , Heineccio, aliisque semper cinctus opus perfect. Quod si recen- 

 tiores interpretes fortasse non satis excitdsse videar : exciisationem non immerito quaeram 

 in diflicultate , quae juveni inprimis obstat, horum librorum cognoscendorum. 



At satis late jam disputavi, ut Vobis, Viri Clarissimi! hujus scriptionis modum atque 

 rationem explicarem ; non satis , ut quantis curis de hujus inccpti eventu distringar , per- 



spi- 



