COMMENTATlO AD QtJAESTlONEM JURIDICAL. 37 



posse impedire , quo minus euro homines recte a matre exheredatum crederent; et ita de- 

 mum hanc labem dilui posse, si juJicio inofficiosi testamenti heredes instituti ipsi here- 

 ditatem cedere cogerentur. Quare suadebat Curiano , quereia inofficiosi experiri ; is vero 

 ductus metu ne repulsam ferret, si publice agere institueret, iteruin rogavit Plinium, ut 

 privato rem cognoscere vellet : quod obtinuit. In judicii ergo modum , cui ipse praesi- 

 debat, adhibitis fn consilium duobus JCtis, de causa cognovit, et audito Curiano , contra 

 ipsum pronunciavit. 



Caute distinguendtim hoc .privatum Plinii jndicitiro ab arbitriis privatis ex compromisso. 

 In his enim partes conveniebant pacto vel jurejurando, aut certl pecuniae summd depo- 

 sitd , ut ad componendam controversiam viri amici et juris periti arbitrio se committe- 

 rcnt. Sententia hujus arbitri dabat pacti exceptionem, et inter interpretes disputatur, 

 ntrum ab ilia appellare licuerit. Vid. Ci/jac, in Paratit. ad Cod. L. III. T. 55. Sad plane 

 diversus erat Curiani hie castis: is eniin Plinium , qui ipse erat lids paniceps , fidei at- 

 que probitati ejus se committens, rogavit, ut inspicere vellet causas , quibus mater ducta 

 eum exheredavcrat , utrum justae essent. Neque huj'tis disquisitionis, aut sententiae, 

 ulla erat vis in jure: nam , qtiamvis contra Curianum pronunciasset Plinius>, tamen is 

 a movendd querela" inofficiosi contra ipsius coheredes non destitit. (6). Itaque magis 

 significant illud amicoruni judicitim , qui apud Ciceronem pro Quintio c. 5. disceptalo* 

 res domestici vocantur, a quibus si res componi non poiuisset, turn demum vocatio in 

 jus sequebatur. 



Epist. I. 3. Practerea non esse satis honcstum , dare et focupleti et oHio. Laudavi- 

 mus jam hunc locum ad Lib. IV Part. I. Ep. 15. Ubi egimus de heredipetis* Nimirurn 

 Plinius idcirco Curiano portionem suam donare nolebat , ne videretur ha"c donatione Cu 

 riani divitis, et legitimos successores non habentis , animtim sibi velle conciliare, ut ex 

 ejus testamento caperet. 



Epist. I. 9. Ibi ego tantimdcm. C 11). Habemus fi}c exemplum transactionis 

 specialis extrajudicialis : Curianus metuebat eventum querelae inofficiosi: ipsi heredes 

 non eo judicio implicari cupiebant. Igitur in aede Concordiae partes con enn;nt, et Pli- 

 nius eas conciliare stuclens, ita Curianum a querela movenda desister perpulit, ut quar. 

 tam bohorum partem acciperet , aeque ac si non exheredatus, verum hereditas legatis 

 exhausta fuisset, quo ut eum magis etiani perduceret, promisit se quartam illam ex sui 

 portione esse suppleturum. Honestas igitur et verum animi decus Plinii in hac causl rui> 

 3us conspicuum fuit : quare etiam Assudins Curianus ipsi legati honore in testameatt) 

 gratum aniraum testificatus est. Caeterum plura loca notabilia continct haec Epistola. : ? 

 quae tractabimus, ubi de judiciis causisque agemus. 



E pist. IV. init. Fir praetorius inters a Senatu petiit , nt sibi instititere in agris mis 

 nundinas permitterettir. Non licebat civitatibus aut municipiis , imo ne privatis quid^ai 

 hominibus, in pr&priis fundis novas nundinas pro lubitu introduces , ne vel auct4 nego- 



E 3 tio 



