aa }. J, L. VAN DER BRUGGHEN 



Caesar et Augustus restrinxcrunt , ut nemini Senatovii ordinis liceret extra Italiatn her 

 faccre, nisi a Principe commeatum impetrAsset. Videtur deinceps hoc jus a Senatoribus 

 ad magistratus etiam majores sub Caesaribus extensum fuisse , ne , quamdiu munere funge- 

 bantur, ex Urbe quidem abesse liceret. Et erat sane tarn grave Praefectorum aerarii offi- 

 cium , ut vix, salvis rebus, a negotiis suis discedere possent. Ita vidimus Plinium ab 

 acctisatione Marii Prisci se excusdsse, quod gravissimis turn aerarii occupationibus impe- 

 diebaturt (X. 20 ). 



Ep. XIX. S 2. Sub eodem procuratore etc pacne iisdem actoribus haberc. Actores h. 1. 

 dici videntur ipsi villici s. rustici, qui cokndis agris adhibcntur, quatnvis plerumque alio 

 sensu vox occurrat , de eo, qui operialicui, aut villae, agrisvc praepositus est, ut labores 

 inspiciat atque moderetur, rationes conficiat, caeteraque peragat, quae ad hujusmodi mu- 

 nus pertinent. Eo sensu actor, in leg. 20. 3. ff. de instructo vel instrumento leg, ex- 

 presse distinguitur a colonis , villicis , et mancipiis. Significatur ibi fervus etiara , sed 

 reliquis praepositus et in villa administrand^ domini vicarius. Verum admodum varia est 

 apud scriptores hujus vocis signifkatio , prouti variis in rebus et negotiis adhibebantur 

 ejusmodi actores. 



Inprimis tamen ii erant , qui pecunias t tabulas domini curabant: quales actores 

 etiam Caesares habebant in provinces , teste Plin. Paneg. c. 36. qui cura Procuratoribus 

 fisco Principis erant praepositi. Alio rursus sensu apud Pltn. VII. 18. & occurrit men- 

 tio actoris public! , cui agcr mancipatur, ad quern locum dein adnotabimus. Denique no- 

 tetur, actor em etiam in 1. I. i. fF. quod cujiucunqiic Univers. nomine, eundem esse ac 

 syndicum, et eodem sensu 1. 3. 4. ff. de bon. posses,, actortm emn significari, qui mu- 

 nicipiorum , societatum , decuriarum , et corporutn conimoda tuetur. 



Est etiam Titulus in Cod. de actorc et tut. s. curat. dando , in quo distinguitur inter 

 procuratorem et actorem , a uuore constituendum , ut ipso absente pupilli personam in 

 foro referat. 



Epist. XX. Meministine te saepe legisse postulaverunt ( I 3 ). De quatuor le- 

 gibus tabellariis, variis temporibus latis , exponere inutile sit. Notissimus est locus Cic. 

 de legib. III. 15 17. Ubi eas enumcrat, et de earum ratione, atque meritis et vitiis sa- 

 tis late disputat. Semper Principum factio omnibus viribus, liberA republic^ , hujus- 

 modi legibus restitit, quia plebi licentid data clam suffragia ferendi, minuebatur optima- 

 tium et patronorum in clientes auctoritas, a quorum partibus discedere plebs, palam emis- 

 sis votis , vix audebat: maximis itaque contentionibiis hae leges saepe ansam praebuerunt. 

 Locus autem hie propterea satis notabilis est, quia ex eo apparet, non tantum potesta- 

 tem plebis in Comitiis a Tiberio ad Senatum fuisse translatam , sed etiam comitiorum 

 nomen atque rationem, in iis rebus, quae olim ad comitia pertinebant, certe in magistra- 

 tuum creationc. Confirmatur hoc praeterea iis, -quae dicuntur in 5. supersunt senes, 

 ex quibus audire soleo, hunc ordinem Comitiorum;" e quibus apparer, etiam illos Se- 

 na* 



