COMMENTATIO AD QUAESTIONEM JURIDICAM. 83 



cepisset, et ad servilem, uti parerat, conditionem educaret, difficile erat statuere, utrum 

 illi homines, SPSTTTOI dicti, vera" sua origine detecta ad libertatem provocare possent. 

 Videbatur enim dominis durum et iniquum fore , si eos frustra amittere cogerentur , 

 quorum open's uti pro impensis in alimenta factis cogitaverant. Haec est quaestio , 

 quam Imperatori proponit Plinius. Romano quidem jure, non ita difficilis esse poterat; 

 n am qui semel ingenui nati erant, illud jus non amittere nisi proprio delicto, aut culpa" 

 poterant. Dominos autem suscipientes non facile latere poterat, utrum essent servi jure 

 gentium, aut civili sui facti, an ingenui nati, aut saltern dubiae originis. Hue facit 

 1. I. 2. ff. de juris et facti ignor. Ubi Patilus docet, eum qui expositus fuerit , et 

 parentes ignorans alii serviat, facto magis quam jure errare: itaque detecto errore, ad li- 

 bertatem omnino provocare posse. Caeterum , jam Romuli memoratur lex, quft patri- 

 bus facta est potestas , de liberis pro lubitu disponendi, eosque necandi, vendendi, ex- 

 ponendi. Dion. Hal. II. p. 83, 96. Atque haec lex etiam XII Tabb, fuit inserta. vid, 

 Bynktrshcek de Jure occid. Uberos c. 9 init. Quo autem tempore haec parentum licentia 

 cohibita fuerit, de eo ipso inter Bynkershoekium etNoodtium acriter et aceibe disputatum est. 

 In provinciis, tempore Trajani, parentes liberos adhuc exposuisse, vel ex hoc Plinit loco 

 apparet ; in illis vero, ubi jura hominum , utpote peregriuorutn , non tarn accurate erant 

 definita, quaestiones de ifsjrruv statu roagni momenti esse potuerunt: quare variis Im- 

 peratorum Constitutionibus in variis provinciis interdum hujusmodi diiBcultatibus prospec- 

 tum fuit. Invenerat Plinius edictum Augusti ad Anniam quandam pertinens (*): turn 

 epistolas Vespasiani , aliasque constitutiones , nullas vero ad provinciam Bithyniam per- 

 tinentes. Unde primum docemur , quaestionem hfc a Plinio propositam non ad omnes 

 liberos per totuin Imperium Romanum expositos pertinuisse , verum in variis provinciis 

 varium hac in re jus observatum fuisse; quod apparet etiam ex Ep* 72. a init.: ne- 

 que igitur etiam Trajani rescriptum universum aliquod , sed proprium Bithyniae jus con- 

 stituisse. Turn ex hoc loco discimus, quam caute hac in re versati fuerunt Romani, ne 

 constitutiones, rescripta, aut edictalmpp. ad unam provinciam pertinentia, temere ad alias 

 etiam extenderentur : et errores saepe inde nasci debuisse, in componendis quoque Pririci- 

 palium Constitutionum collectionibus , quod mandata uni loco aut regioni proprie accom- 

 modata, tamquam ubique juris vim habentia, temere reciperentur. Quam difficile etiam 

 fuerittunc temporis , jura constituta tenere , apparet ex iis, quaedicit Plinius in fin. h. Ep. t 

 se enumeratas Impp. constitutiones Trajano non mittere , quid erant et parum einen. 

 datac , et quacdam non certae fidei. Primum in quavis difficiliori causa, immensa ilia et 



in- 







.(*) Frustra de hdc Annid plura apud scriptores quaesivi : causa tamen ejus illustris et iatis 

 nota fuisse videtur. Apud Taciturn Annul. III. 35, mentio .fit Anniae Rufillae, qnae a Cajo Cescio 

 Senatore fraudis damnata, probra ipsi inculit, et publica custodii coercita fuit. Sed hanc vi.x signi- 

 Ccari posse exisumo. 



L * 



