COMMENTATIO AD QUAESTIONEM JUR.IDICAM. 81 



Hadrianus (*). Hoc vero in soils peregrinis juris erat, qui cntn liberis ad civitatem 

 Romanam perveniebant ; mm Latini Juniani idem obtinentes , simul patriam potestatem 

 acquirebant , quoniam partem jam Juris Romani antea adepti erant. Gaj. I. 95. 



2. Vtque Us in libertos servetur jus patronorum ; item Imperatoris expre?so consensu 

 opus fuisse videtur, ut peregrinus in servos manumissos, antequam civis Romanus fieret, 

 eadem jura retineret, quae habebant cives Romani in libertos suos, operarum , succe- 

 dendi ab intestato etc. 



3. Quod a te volentibus patronis peto. Notabilis est haec formula , quA Plinius etiatn 

 in fin. Ep. 4. h. L. utitur. Scil. patroni , quando liberti eorum Latini jus Quiritium adi- 

 piscebantur , jura patronatus amittebant: ita, ut eorum mortuorum bona non amplius tarn- 

 quam peculia servorum reciperent. ( Nam in eo etiam cernebatur deterior Latinorum con- 

 dido , ut jure quodam peculii eorum bona proprie manumissorum esse existimarentur 

 (Gtf/. ///. 54 seqq.}i utque liberti cives Romani pleno jure facti, libere testari pos- 

 sent: sell, qua ten us liberto optimo jure patronum praeterire licebat; quod poterat, si 

 liberos legitimos, aut naturales haberet: alioquin patrono dimidiam bonorum partem re- 

 linquere debebat. Gaj. III. $ 40 seqq. Domini vero ne inviti damnum paterentur , 

 Trajanus constituit, ut si iis ignorantibus vel invkis libertus jus Quiritium a Principe 

 impetraret, salva tamen manerent patronatus jura: sic civis Romanus, ceteroquin pleno 

 jure , quoad testamenti factionem et successionem ab intestato , moriebatur tamquam La- 

 tinus. Nam solum patronum heredem scribere poterat, eique substituere , verum ne li- 

 beros quidem suos instituere licebat, Gaj. III. 78. Propterea igitur Plinius Imperato- 

 rem monet, se, volentibus patronis, jus Quiritium eorum libertis ptere, ne, si igno- 

 rantibus, vel invitis ita fieret, liberti summo jure Quiritium beneficio privati essent ; 

 consentientes enim patroni censebantur suo juri in bona libertorum renunciare. Postea 

 Imperator Hadrianus , miserd conditione eorum hominum motus , qui quamvis cives sum- 

 mo jure Romani facti , tamen libero de bonis suis post mortem arbitrio destituti essent , 

 SCto facto contra Trajani edictum sanxit, ut liberti Latini, jus Quiritium ab Imperatore 

 consecuti, gauderent privilegiis libertorum civium Romanorum , etiamsi nesciis vel in- 

 vitis dominis cives facti essent, si eo jure postea usi essent , quo ex lege Jlelia Sentia^ vel 

 ex SCto, si Latini mansissent , civitatem Romanam consequerentur. (Ipsius Gaji verba 

 ///. 173). Quae verba satis obscura, ita explicanda esse puto: lege Aelia Sentia 

 modi praescripti erant, quibus Latini minores 50 annis ad civitatem pervenire possent, 

 si v. c. duxlssent civem Romanam, atque ex ea filium anniculum procredssent. Gaj. /. 

 S 2 9 S* SCtum autem, quod memorat Gaj\ /. tit. est SCtum factum Pegaso et Pusi- 



one 



(*) In editione mea manual! Gaji Commentanor. in Jur. Civ. Eclogis, Paris. 1822, in yj. 

 sine dubio lacuna, quae est in Codice , perperam ita expleta esc, si peregrinus liberis susceftis It- 

 tertatem adept u* sit , pro si civitatttit adept us sit. 



L 



