COMMENTATIO AD QUAESTIONEM JURIDICAM. 73 



ad exercenda conjunctis viribus varia industriae genera instituta, et quae cum ami- 

 quis nostris opificum corporibus, Gilden dictis, non absurde comparari posse viden. 

 tur. Jam antiquissimum illud erat apud Romanes institutum , siquidem apud Plutarchum 

 legimus , Numam primum introduxissc collegia artificum, KU^TUV, %po<rcx6av , TSXTO' 

 vav , (3<x$HV, ffxvTtroftuv 9 <rxuTC$tyuv, %,xhxeuv , xspetfiiwv , (P/u(. in Numa p. 176. ed. 

 TaucAn.)* Multa alia etiam memorantur variis locis in D ejusmodi collegia, pictorura, 

 naviculariorum , utriculariorum , bajulorum, piscatorum. Haec vero inprimis ad commu- 

 nem sociorum utilitatem informata fuerunt , sed alia etiam publice constituta fuisse 

 videntur, quorum opera et officia praecipue reipublicae essent addicta. Hujus gene- 

 ris fuerunt ilia fabrorum collegia, quale unum Plinius in Bithynia ad compescenda in- 

 cendia creare voluit. Romae satis huic rei prospectum erat, ubi Praefecti Vigilum 

 specialis cura in eo erat posita, ut per totam noctem vigilaret, et per vicos et plateas 

 erraret, cum hamis, dolabris, aliisque instrumentis ad exstinguenda incendia. 7.3. /". 

 de o/c. Praef. Vigil. Verum in Bithyniae civitatibtis nihil tale receptum erat; qua- 

 re frequentibus aedium conflagrationibus admonitus Plinius , primum Urbes instru- 

 mentis necessariis instruxit, et de constituent fabrorum collegio Imperatorem consu- 

 luit , quos semper paratos liaberet ad aquam afferendam , aedificia incendio proxima di- 

 ruenda, ne propagarentur flammae, aliaque hujusmodi ministeria praestanda. Ejusmodi 

 corpus comparari non inepte posset cum hodiernts Urbium militiis, ad similem curam 

 comparatis; habebat suas leges et instituta, suos Praefectos, magistros et defensores, 

 sive syndicos, qui ejus commoda tuebantur. Longiusvero, quamparest, evagaremur, 

 si vel paucissima delibare vellemus ex iis , quae copiosissime a variis auctoribus de 

 corporum jure disputantur: late inprimis de hoc argumento egit, van Wavenaer in 

 diss. ad Tit. f. de colkg. et carper . : in Jurisprud. antiq. Fellembergi Tom. I. p. 401. 

 Breviter tamen adhuc subsistendum est ad haec verba in 3. huj. Epistolac, 



3. Ego attendam, ne quh nisi faber recipiatur, neve jure concesso in aliitd utatur. 

 Nimirutn Praesidibus provinciarum prohibitum eiat alia in provinciis collegia pati, 

 quam quae ex SCti aut Caesaris auctoritate coirent: /. I, 3. f. de coll, et corpor. 

 /.' I. /. quod cujtis cunq. Univers. nomine: aut novum quoddam absque ejusdem consen* 

 su institueret. Plinius igitur hanc veniam a Trajano petens, promisit se curaturum , 

 ne ii etiam collegio admiscerentur , qui nomine fabri, reverd autem novarum rerum mo 

 litores essent: neve socii collegii jure sibi concesso, ut arcam communem , et statis die- 

 bus conventus habere possent, aliaque corporum licitorum privilegiis abuterentur , 

 ad quaevis noxia et turbulenta consilia miscenda; non tamen Plinii desiderio assensus 

 est Imperator, EpistoU ad eum rescript! (53. A. L. ); veritus, ne in Bithynia, quae 

 cum aliis Asiae regionibus praecipua novae religionis erat sedes, ejusmodi insticutio an- 

 sam praeberet Htaeriis , sive conventiculis Christianorum , ad celebranda fidei suae my- 



K ste- 



