-1,8 P. O. V A N D E R C H Y S , 



a. Velavia (dc Veluwe). 



3. Comitatus Zutphaniae qui antca vocabatur. 



fictuwa etc. est terra argillaris fertihs nata e sedimento fluviorum Rheni, Vahalis, et 

 Mosae ; ad ripas horum fluminum egregia sunt prata, quae magno gaiuknr enioluniento , 

 quod statis temporibus hieme aquis fluvii teguntur et quasi ab ipsa muira stercorantur. 

 In hac Gelriae parte, nkniruiir cis aggeres optimi iuveniuiitur agri, quorum multi con- 

 siti sunt cerasis et pomis. 



Prata igitur extra aggeres (uitcrviaardtn} fertilissima supt , quod idem de pratis intra 

 aggeres {binnendtjfache weilanden) dici non potest, quae adhuc multo meliora possent 

 reddi; in praesenti autetn statu tamdiu manebunt, quamdiu fimus necessarius iis non 

 dabitur. Neque tamen ille fimus, quo praiis opus est, iis praeberi potest, quoniam 

 vix ac ne vix quulem ipse sufficit ad stercorandos agros cultui 'cerealium inservientes. 

 Hinc igitur patet pulchram hanc provinciae partem fimo adhuc indigere, cui inopiae non 

 melius succurri posset, quam colendis plantis nutrientibus (voedergewasscn') et hisce 

 plantis pecus alendo in stabulis. In hac igitur provinciae parte et in omnibus aliis 

 regionibus, quae in eadem sunt conditione, vehementer commendanda est stabulatio 

 perpetua , quamvis dici non potest earn ibi prorsus esse necessariam. Hujus method! 

 autem insignis foret utilitas , quod arva et prata intra aggeres aeque possent stercorari , 

 et hoc si locum haberet, haec regio certissiine fertilissimis totius Regni annumerari 

 posset. 



Non tamen in animo mihi est aequare has regiones cum terris arenosis sterilibus vel 

 eum minus fertilibus , ubi quam maxime commendanda est et fere unice recta metho- 

 dus peco'ris habendi est censenda stabulatio perpetua; tale consilium nequaquam utile 

 forct cum ob miiltas alias causas, turn inprimis propterea , quod magna praatorum pars 

 tarn longe a rusticorum habitationibus absit; maneat igitur ut mmc est, bestiarum 

 pastus , neque quidquam in eo mutetur , verum ut fimi copia augeatur , plures plantae 

 nutrientes colantur et hae ab aliis vaccis comedantur in stabulo semper commoranti- 

 bus. Quaenam autem hujus methodi forent sequeke? Nempe ut prata quotannis par- 

 tim stercorata , tempore aestatis plures nutrire possent bestias , et ut hiemali etiam 

 tempore melius posset ali pecus , ctijus rei agncolae brevi animadverterent magna emo- 

 lumenta e majori numero pecoris ad mactandum apti, nee non ex aucta butyri et casei 

 copia. 



Forte quis mihi objiciat fore , ut agricola, si majorem , quam ante, agrorum partem plan- 

 tis nutrientibus conserat, non tot arva cerealibus possit conserere ideoque hanc metho- 

 duro illi damno futuram; verum cogitet ille copiam cerealium non minutum iri; quan- 

 doquidem agri frumento consiti multo majore copia fimi stercorati erunt, quam un- 



> quam 



