( 4O 



quoad partem evanescere evaporatione , quae dicitur spontanea. Alia est eva 

 porationis species , quae fit dum liquidum calorico exponiraus } haec dicitur 

 artificiosa. Verum hasc duo phaenomena nullo modo inter se differuut, nisi in 

 posteriore casu liquidum rapidius evaporetur, quam in priore. 



Quando liquidum aeri exponitur , quantitas vaporis , qui ex eo propellitur , 

 a temperatura spatioque tantummodo pendet. Si infunduntur in ampullam aeris 

 sicci plenam aliquot guttae aquae , sensim fit evaporatio , infusumque liquidum 

 ex oculis efFugit. Strata aerea in superficie aquas jacentia vaporem priora reci 

 piunt , ast hasc majorem remotioribus pressionem turn exercentia , ab his debi- 

 litantur } eorum vis minuitur , quo nempe statuatur in omnibus partibus spatii 

 eadem tensio. Sint exempli grat. strata aerea ABC (fig. 16) jacentia in superficie 

 guttarum ; simul ac fit evaporatio , vapor excipitur strato A } sed stratum B va- 

 porem necdum continens, minorem proinde pressionem exercens, tollit a strato 

 A quantitatem vaporis , ejusque vim imminuit } stratum G cum sit in eodem 

 casu ac mox stratum B , hunc pariter a strato B excipit , vaporque ita traditur 

 strato de strato. Itaque primo momento vaporis quantitas poterit esse major in 

 A quam in B et in B quam in C} id autem diu existere nequit : sensim sine 

 sensu remotiora strata quantitatem excipient , usque dum tensio facta merit eadem 

 in omnibus stratis. Res ita se non habet in spatio vacuo : vapor in eo subito 

 formatur , quia nihil impedit , quominus propellatur tota cum celeritate , quam ei 

 tribuit caloricum. Sola differentia inter evaporationem factam in ampulla aerem 

 continente , ac earn quae fit in acre atmosphserico , consistit in eo , quod in priore 

 casu spatium limitatum sit, non autem in posteriore} sed omnibus in casibus eo 

 promptior est evaporatio, quo vis repulsiva major. 



In initio cum phaenomenon evaporationis indagatum est , credebatur vaporem 

 acre solvi et cum eo combinari , quemadmodum sal aut saccharum aqua sol- 

 vitur, ac cum ea combinatur. Musschenbroeckius (i) primus fuit, qui earn chi- 



(i) Inlroduclio ad pliilos. natural . 1469. 



