(43 ) 



mico modo considcravit : quatn sententiam secutus Lcroi . rem illam ultorius 

 indagavit , multisque observatis illustrare conatus est. D. Bertholetus gravibus 

 argumentis adhuc instat in sua statica chimica, quamvis D. Delucius in com- 

 mentario jamjam indicaverat earn non solutione chimica fieri . sed igne . me- 

 cbanicam nimirum cum acre miscelam esse , vaporemque propulsum temperatura 

 100 millatenus diflerre ab eo, qui eflbrmatur aliis temperaturis 5 D. Desaussu- 

 rius viderat quoque idem spatium vacuum aerisve plenum earadem vaporis quan- 

 titatem eadem temperatura tautummodo continere posse 5 attamen Bertholetus bane 

 opinionem nondum admittere voluit. 



Vcrum objectum fuit . si daretur aflinitas chimica vaporem inter et aerem 

 null, mi evaporationem in vacuo futuram esse 5 ac e contra quo plus aeris in 

 spatio foret, eo plus vaporis esse solvendum$ quod cum experientiac sit contra- 

 rium , demonstratur vaporem tantum ope calorici efformari , haecque nunc est 

 opiuio generalis doctorum : etenim aer est ejus formation! quondam obstantia , 

 nedum ei faveat. Dum parum aquae in manometrum acre vacuum inlroducitur , 

 vapor slatim eflbrmatur } si manometrum aerem continet , hie aer ei opponit obs- 

 taculum , non quidem invincibile , sed tameu lentius propellitur. Praeterea vis 

 clastica vaporis a temperatura unice pendet. 



D. Daltonus vidit evaporationem agitatione aeris etiam multum incitari , nam 

 in acre tranquillo liquidum veluti traditur strato de strato , sin autem strata 

 moveantur, vapores facilius excipiuntur et propelluntur citius. Hicce insuper 

 observavit tantum vaporis non efibrmari , quando spatium vaporem ejusdem 

 nainr.r jam continet. Itaque enuntiare possumus, quautitatem ex liquido pro- 

 pulsi pendere a tribus circumstantiis : i a temperatura 5 a a quantitate va- 

 poris ejusdem naturae modo existentis 5 3 tandem a statu agitationis tranquillita- 

 tisve aeris . qui est in coutactu cum liquido. 



3. '-*" v ' . '^ I '. JH ,'", ',!,"!? 



Ad observandam influentiam agitationis aeris in rapiditatem evaporation^ , 

 Daltonus usus est vase metallico, quod fere totum implebat aqua : in cir- 

 cuitu hujusce vasis facta erant tria foramina, qua transibant tria ex orichalco 



6. 



