(6) 



adsit , quse prae reliquis dominetur. Rem exemplo expediam. Apud Ro- 

 mauos v. c. , quamvis nemo fere liberaliter educatus Graecam liiiguam 

 ignorarel, et ipsa Grsecia adeo pars Romani Imperil erat, tamen patrius 

 sermo unice et erat, et babebatur, Latinus. Hoc sermone in omnibus 

 negotiis publicis cum magistratus, turn privati, peregrin! pariter atque 

 hospites, uti debebant. Opera? pretium est hac de re audire J^alerium 

 Maximum, ubi ait: Magistratus prisci quantopere suam populique 

 Romani majestatem retinentes se gesserint, bine cognosci potest, quod 

 inter ceetera obtinendse gravitalis indicia , illud quoque magna cum 

 perseverantia custodiebant , ne Greeds unquam nisi Latine responsa 

 darent. Quin etiam ipsa lingua? \ olubilitatc ; qua nlurimum valent, 

 excussa, per iriterpretem loqui cogebantj non in virbe tantum nostra, 

 sed etiam in Graecia et Asia : quo scilicet Latinae vocis bonos per 

 omnes gentes venerabilior diflfiuideretiu-." (2) Atque sic etiam apud 

 nos, quamvis in nonnullis regni partibus alias lingua? sinl in usu, una 

 tamen pro longe majori civium parte vernacula sive patria nominanda 

 est, nempe Belgica , ab antiquis Teutonica, etiam Flandrica dicta, 

 in varias dialectos divisa, quibus tamen non nisi una eademque lingua 

 continetur. Ita ut verum sit illud Guicciardini dictum : Sermo Belga- 

 mm vemaculus, exceptis aliquot partibus , ubi gallicissant germauis- 

 santve, exteris fere dicitur Flandricus , Latinis Teutonicus" (3)- 



Hisce vero veluti in antecessum dictis, sequitur, ut ostendam, patrii 

 sermonis intelligentia Jurisconsultum omnino carere non posse. Neque 

 difficUe erit id luce clarius demonstrare, modo primum videamus, quis 

 jure et merito Jui-isconsultus nominandus sit, et quasnam primaria ipsius 

 officia haberi censerique debeant. Quod ut minori cvim erroris periculo 

 a me fiat, testem adhibebo, ni faUor, locupletem , M. Tullium Cice- 

 ronem, ejusque verbis bac in re utai'. Veri uominis Jvirisconsultus, 



