

inquit, is clicitur, qui legum et consueftidinum, quibtis privati in ci- 

 vitate utuntur, et ad respondendum , et ad scribendum, et ad ca\cn 

 dum peritus sit." (4)- 



Jam autem in omni bene ordinata et constituta republics* leges ser- 

 mone patrio conscribi sclent. I lie solus textus , uti viilgo dicitur, ait- 

 thenticus est, huic soli fides haberida , hie solus in rerum publicarum 

 negotiis, in foro et subselliis consulendus. Quis ergo tarn obtusee men- 

 tis est, tit non videat, et penitus sentiat, Jurisconsultum , si leges velit 

 intelligere , (quod omnino velle debet) , linguae inprimis, qua scripts? 

 sint, facultatem sibi debere comparare? Et levem hujus linguae cogni- 

 tionem profecto non suflicere, qui vis fatebitur, qui modo exacte per- 

 pendat, verum ac germanum textus sensum ab uno vocabulo saepe pen- 

 dere , et omnem nodum hand raro justa et accurata unius voculae in- 

 terpretatione solvi. 



At singulis verbis suum et proprium sensum nemo tribuere potest, 

 nisi qui grammatical linguae cognitione imbutus sit, ipsorum originem 

 teneal, analogiam perspectam habeat, primariam significationem sciat, 

 et compositionis genera ad varietatem notionum mentis , enuntiatiomim , 

 nee non ad argumentandi modum dialecticum accommodare possit. Porro 

 quum variae leges adliuc vigentes, aut ad alias rede intelligendas in 

 consilium vocandaa , oratione antiqua et jam obsoleta conscriptae sint ; 

 Jureconsullum etiam scire oportet praecipuas certe notiones, quae olim 

 verbis sul)jectac fuere. Quae tamen omnia quomodo quis accurata linguae 

 cognitione deslitutus scire queat , non est quod videam. Ouocirca 

 prudentissimi quique omnis aetatis viri merito statuerunt, omnem justani 

 atque legitimam interpretationem legum atque juris a verboriun fliJi- 

 gente explicatione repetendam esse, siquidem is, qui verba non intelli- 

 gat, res quoque, quae verbis significatae sint, cognitas ac perspectas ha- 



