Humanitas. 



Est in homine semper primarium quid, quo sua sponte virtutes nullae 

 non prseelarae existunt : est in eo tamquam fons plurimarum virtutum , 

 quibus aliis tribuit, quod ipse sibi tribui velit. Hoc vero provectioris 

 demum est aetatis, si rite perspectum babet homo, quid sibi, quid aliis 

 debeat, ob id ipsum quod homo sit. Earn demum veram bominis per- 

 fectionem rite dixeris. Jus suum consequi, appetit quisque; fidem erga 

 se praestari nullus non concupiscit. Tribuat ergo aliis justitiam, prass- 

 tet fidem. Homo ne ab homine alienus videatur. Intelligitur natura 

 fieri", inquit Cicero (1), ut liberi a parentibus amentur. Hascce vero 

 non inter se congruere possent, tit natura et procreari vellet et di- 

 ligi, procreates non curaret. Ex quo nascitur, ut etiam communis ho~ 

 minimi inter homines naturalis sit commendatio." 



Non sibi, sed toll gentium se credere mundo. (2) 



Hoc demum erat Catonis , hoc cuiusque genuini Romani. Homines 

 enim, dicebant, hominum causa sunt nati, ut ipsi inter se aliis alii 

 prpdesse possint (3). Haecce commendatio hominis tamquam homo, hsccce 

 liumanitas, qua dicitiu-: Homo sum, humani nil a me alienum puto", 

 magis erat in Romanis , quam in ulla antiquitatis gente : ita tamen , ut 

 earn non exercerent, si cum civitatis commodo nimis pugnaret. Apud 

 antiquos eriim populos omnia omnino referebantur ad civitatem. Alii 



(1) De Fin. III. 19. conf. cap. 20 et 21. De Leg. I. i5. III. i. 



(2) Lucanus Phars. II. 583. 



(3) Cic. Off. I. 7. cf. cap. i4. Seneca Epist. g5. 



