( II ) 



Uimen plus, alii minus tribuebant gentibus extcrnis. Sic Graeci excel- 

 Ichiint pliilunlliropia , id est lenitate erga acquales suos : set! Romani 

 demum hominis dignitatem , quam in semetipsis cernebant , in aliis re- 

 \erebaiitur. Hacce factum bumanitate, ut Punici ill! legati exclamarent , 

 O muniiiceritiam gentis Ronmnae Deorum benignitati aequandam"(l)! 

 llinc etiam quod major! exislimalione gaudcrent apud eos foeminae , quod 

 primum locum aedium tencrent matres-familias atque in celebritate ver- 

 sarentur (2). Fateor sequenti tempore Romanes illam humaniUilem, illam 

 erga onines homines benevoleutiam non adeo prodidisse, imo eos mullo 

 inagis (tdio in universum hominum genus ductos videri. Sed natura 

 ipsi sua ad bumanitatem magis ferebantur, quam alii antiquitatis po- 

 |>uli; quamvis non eo accederent, uti jam diximus, ut si mm ipsorum 

 comraodum aliorum, licet majori, postpouerent (4). Quid, devictarum 

 gentium clientelam, Romae vicloribus ipsis acceptain (3), Lacedaemonio- 

 rum bellls Messenicis, Orientalium suppb'ciis alrocissiuiis , quae victis in- 

 ferebantur, opponerem? 



Parcere subjectis et debellare superbos. 



Hacc erant, qua? in bello sequebantur Romani tamquam principia immola. 

 Testis sit tola provincianim administrandarum ordinatio, testis Lex Julia 

 Repotundarum actionesque, quas inde Romani juvenes instituere solebant. 



y> Virtus in boste probanda", aiebant Romani : nee minus in amico 

 M-rlu* odmml, et gravissimo perseqnebantur odio. Charopus ita Roma- 

 norum causa omnia sibi licere opinatus, gnmssima ignominia a Senatn 

 est allectus (5). Haecce igitur communitas si non adesset , nullus boni- 

 tali, nullus 



(i) Val. Max. V. i. 3J- i. ( 9 ) N ei >os, praefal. (3) Cic. off. I. 11. 



(4) Uti patuit in raptu virginum Sahinarum. 



(5) Polj-bius, devirt.et vitiis, lib. 5i. pag. 137 , edit. Vindoboniensis A 1765. 



