(95) 



prudeutia in re militari? Fabius Cunctator, qui gentem suam dociiit, 

 non tantnm in bello prodesse fortitudinem , sed ctiam cunctando rem 

 restitui posse , verus hie apparet Romanus , quum contumeliam sper- 

 neret, ut patriaia servaret. 



Assurgit jam Scipionum gens. Dubius haereo, quern hoc loco citem, 

 utrum Africanum , qui illius rationis fuit auctor , ut bellum in hostiiun 

 regionem deferretur , an vero alterum ilium Africanum , qui aemulam 

 Romac virtute delevit. 



Paulo jEmilio numquam ullus dux res egit ant melius aut citius. 

 Fabios , Metellos , Corneliam gentem , Catones tacite si praetermiserim , 

 piaculum commiserim. 



Hi interim omnes non unice re militari inclaruerunt, sed domi pru- 

 denles, foris fortes atque strenui erant. Fuerunt tamen viri, qui HUM. 

 re militari valerent: fuerunt item, qui togati palmam aliis praeriperenl. 

 Ilisce adscribas, Lselium, Scaevolas, Ciceronem, quo nullus umquam in 

 ipsa urbe clariorem egit triumphum; illis vero Mummium et Marium. 



Senatus et Patriciorum decus instauravit Sylla, minuere studuit Ma- 

 rius. Optimum ergo hi rempublicam reddiderunt vel deprimenda super- 

 bia, vel coercenda plebis ]>etulantia. Jpsae adeo turbae magis reipublirvr 

 profuerunt, quam prudentissimi legislatores umquam eflicere potuissent. 



Pompeii jam prodibant non soluni virtutes imperatorife , labor in 

 negolio , loiiitudo in pcriculis, industria in agendo, celeritas in coidi- 

 ciendo, consilium in pro\idendo : quse tanta erant in hoc uno, quanta 

 in omnibus reliquis imperaloribus" (1); sed etiam summa prudentia po- 

 litica. Caesar, ejus aemulus, non eum tanlum vicit, sed omnes quoque 

 duces anteriores. Res gesta? illius aliorum antecellunt. Alium locoruni, 

 quibus bellum gessit , asperilate, aliuni pro\ inciae , quam subegit, am|>li- 



(i) Pro lege Man. 11. 



