( '43 ) 



Fide Romani Greeds multo praestantiores. Jurejurando ergo tenebantur 

 ad patriam propugnandam , et ad ducum imperio obtemperandum (1). 

 Principes in civitate viri magni faciebant hoc sacramentum, adeo ut militem 

 dimissum , sed in exercitum denuo receptum , secundo Jurejurando obli- 

 gandum esse putarent, quia, priore amisso jure, cum hostibus pugnare 

 non posse censebatur (2). 



In nulla fere antiqua civitate tot aderant stimuli ad rem in bello 

 bene gerendam. Si quis strenue se gessisset , convocato toto exercitu , 

 palam laudabatur ab ipso Imperatore, et pro meritis publice donabatur (3). 

 In ignavos vero milites acriter animadvertebant. Si quis stationem deseruis- 

 set, fustuarium erat ejus posna: si falsum quid detulisset, mulcta; si arma 

 abjecisset, gravissima ignominia puniebatur (4). Et in disciplina militari 

 maxime Romanorum hac in re cernitur prrestantia. Ita non tantum 

 inferiores, sed consules etiam male habebantur, si aut injussi, aut sua 

 negligentia male pugnassent (5). Transfugis vero Q. Fabius Maximus 

 manus abscidit; Scipio eos cruci affixit; P. ./Emilius elepbantibus prote- 

 rendos objecit. Inde audacissima sspius exstiterunt facinora. In medios 

 sese conjiciebant hostes , spe , vel recipiendi existimationem , quam , 

 perdito scuto, amiserant, vel honorifice moriendi (6). Exercitationibus 

 eo perveniebant, ut gravissima onera ferre possent. Ponderosa arma eos 

 non impediebant, quo minus plus dimidiati inensis cibaria ferrent. Nam 

 scutum , gladium , galeam in onere milites non plus nuinerabant , 

 quam humeros , lacertos, manus. Arma enim membra militis esse 

 dicebant" (7). Hac ergo disciplina, cum ejusmodi exercitationibus con- 



(i) Polyb. VI. 19. (a) Cic. off. (5) PolyL. VI. 3 7 . 



(4) Ibid. 55. (5) Vat. Max. II. 7. 6. (6) Pol. 1. 1. 



(7) Cic. Tusc. Q. II. 16. 



