( -7) 

 Teales eranl liberi homines, qui citra tormenta testimoniuni 



I HMD t>innt> hljcii homines testes esse_ poterant, lge mini 

 Julia de vi prohibebantur testinionium dicere 1 liberli contra patro- 

 nos eoruuique liberos; 2 imptilxTi-r, ; > judicjo publico damnati, qui 

 in iutegrum restiluti mm erant; 4 '"' '!'" '" viiiculis vel cuslodiu 

 publica deliuebantur ; 5 illi qui ad bestias , ut depugnareut , sese lo- 

 caraut; 6 ilia?, qn;< (|iirsiiiiu palart^Yecfianl ; et 7 doiiiijue qui ob 

 lotiiiioiiiuiu dicendum vel non dicenduoi pecuniani accepisse, judicali 

 \cl couvicti erant. Leg. 3. . 5. ff. de testibus. 



Plures dubitaruiit an mulieres teslimonium dicere poterant nee ne.. 

 ilutio (liihihindi ni cu posita erat, quod Romani , tempore reipublicsc , 

 c\ graliludine jus testiiiocuuli Terratiae Vestali coucesserant, quod nul- 

 lani gfatitudinem demonstrasset , si jam hoc jus habuisset. Deinde in 

 lege Cornelia majcstatis dicitur : mulieris testinionium accipiatur; idem 

 obser\utui in Irjje Julia majestatis : unde apparet mulieres testimoniuni 

 rci-ulai-iliT dicere non potuisse. Attamen Paulus, in Lege 18. ff. dc 



I O JJ 



testibus, ait: ex eo , quod prohibet lex Julia de adulteriis , testirno- 

 ninm mulierem condemnatam dicere , colligitur mulieres testimonii in 

 judicio dicendi jus habere ; et Cic. Verr. 2. 'cap. 37. : cur cogis sodalix 



uxorem, sodalis socrum contra te dicere testimoniuni ? His igitur ar- 





 gumentis \identur memoratam lacuuatem mulieres babuisse , et bane 



postenorem sententiam, utpole jurisprudentiae romanae conformiorem , 

 ampli'clcndain esse credimus: Romani onim in jure suo civib' tamquam 

 lestcs mulieres admittebant , quoties non ad solemnitatem , sed ad pro- 

 bationem testes requirebantur ; accusator vero eis sola probationis gratia 



ulebatur. 





Testes dividebantur in voluntaries et unites. Foluntarii erant, qui sua 

 sponte testimoniuni dicebant, et produce) >antur tarn ab accusatore quam 



HUT \.w " i 







