5 In comperendinatione prior dicebat reus et deinde accusator, id 

 quod in ampliatione non observabatur. 



Sententia pronimtiata, praetor reum absolutum vel condemn atum in 

 labulas referebat. Fixum autem ratnmque id manebat, quia ab bis ju- 

 diciis provocatio ad populum non erat. Antonius tamen legem tulit, qua 

 indulsit damnatis de majestate et de vi provocationem ad populum. 



Condemnationem duo sequebantur,nempe aestimatio litis et animad- 

 versio. 



jEstimatio litis praecipue locum habebat in causa repetundamm el 

 peculalus. De hac scribit Asconius ad Cic. in Verrem : Us cestimata 

 est pecunia, de qua Us fuit, propter quam reus condemnatus est , in 

 surnmam redacta, quce de ejus rebus exigatur; duae eniin res seque- 

 bantur ( lege Cornelia scilicet , ex qua judicium Verris factum est) 

 damnationem, altera redditio pecuniae Us ad quos pertinebat, in qua 

 vel simpli, vel dupli, vel quadrupli ratio ducebatur, altera exilium 

 vel aquae et ignis interdictio. Ex quibus verbis apparet, poanam du- 

 plicem in judiciis publicis aliquando irrogatam fuisse, Jiempe exilium 

 quod erat poena publica, et restitutionem simpli, vel dupli, vel qua- 

 drupli, quae vere poena privata dici poterat. 



Porro animadversio erat posnae legitimae persecutio , quae pratoris cu- 

 rae demandata erat. 



Pi'cecipuse poanae quse a legibus publicorum judiciorum deceriiebahtur, 

 erant aquae et ignis interdictio, mulcta, confiscatio et infamia. In his 

 nempe poena mortis naturalis lege Porcia sublata est, circa perduel- 

 les exceptos ; et quum verberatio esset quasi poena morti arcessoria , 

 sublata morte, poena verberationis quoque evanuit. 



Sola itaque poena capitalis erat aquae et ignis uiterdictio , sic dicta 

 quia illis , qui condemnati erant , interdicebatur aqtia et ignis , sine 



