(5) 



ligalis, quanta hac in re sit scriptormn divcrsitas. Lulius haec patent, quatn quae 

 hie expoui queant. 



Aitatueu fjus indolein bene pcrspicere possumus, dummodo ad varias ratioucs 

 ttltrndainus, quibus civilalem ipsam considerare licet. 



Duo enim suul modi civilalem iioscendi : prirno |ir.vcipuae ejus partes seor- 

 sim exploraulur, verbi causa redilus publici , vel res mililaris , vel institute ad 

 crudieudum populum facia; atque ita lot doctriuae , ut vocanlur , politics? fiunl, 

 quot partes primariae in republica sunt : has quoque in disciplinas peculiarcs 

 vel secundurias subdividere possumus. Secundo modo civitatem totam argumen- 

 tum disquisilionis lucimus, et sic oranis scienlia politica quutuor tauuun disci- 

 plinas compleclilur, secundum tractandi ratiouem divisas. 



Nam prime causas civitatis primas et praecipnas scrulamur, ex hominum 

 vel ex societalis in uuiversum natura ortas; philosophia, ut ita dicam, politica has 

 continet, qua; vulgo nomine juris naturae et juris publici universalis appellalur. 

 Sed omnium in civitate inslilulorum prim as raliones haec disciplina complec- 

 liinr . exempli gratia oeconomias, quae dicitur politics? ; quaerit enim, quid sit 

 prelium, quid merces, quid lucrum , hujus quidem scientiae fundamenta. Hisloria 

 civilatum, altera disciplina, contrariam prorsus methodiun secula , narrat modum 

 quo respublicae nascunlur, crescunt atque inlcreunt, vel qua ratione instilula in 

 civitate efformanlur. Tertia deinde doctrina , nolilia rerumpublicarum , barbara 

 voce stalislice appellata , describit civilatem , qualis est cerlo temporis momenlo. 

 Quarta deuique, civilis prudenlia , quam vulgo polilicen vocant , his notioni- 

 bus muntia , docet arlem benc constiluendae el gereudae reipublicae. 



Planum jam vobis A. H. ex his paucis erit , rerumpublicarum notitiam has 

 inter disciplines scilu dignissimam esse^ quippe quae ex ducuinenlis, summa cum 

 cura examinatis atque ex auctoribus maxime fide dignis cognilionem status rei- 

 j)nblic;e universae depromere conelur. Terrae, in qua civitas siia, populique con- 

 dilionem totam adumbrat , ratione semper habita momenti quod ad civitatis 

 indolem hae res afierunt. Is euim est lapis Ivdius, ad quern quaecunque uoliones 

 semper admovendtc, quid valeant ad reipublicae staiinn : natn mulla in civitate 

 maxime memoralu digua essc possunt , verunlamen non lanli momenti , si hanc 



