(9) 



cxstnt , quia eorum v!ia prorsus ernt publics, notilia ipsa jurisprudcnlia; arc- 

 tissime conjuncta , ct civitas non tot form is erat aucta atque impedila, neque 

 opera? pretium ducebant, quod omnibus gencrosioris indolis notum, id in sy- 

 stematis formam redigere. Mtillo minus postcriora Romani imperil tempora scien- 

 tiam talem proferre potuere , etsi illius eevi erat magis disponere et ordiuare , 

 qu.im create, regiminisque forma non parum implicata ct artifiriosa large ma- 

 teriam praebebat ; libertas cnim justa abfuit , omnium studiorum bonorum, qua; 

 rempublicam spectant , anima. Quae igitur in Noiiu.i dignilatum utriusque im- 

 peril (i), quae apud Laurentium Lydum (a) videmus , sunt ilia quidem memo- 

 ratu diguissima , at reipublicae noiitiam , qualem scientia poscit, prorsus non 

 prxbent. 



Neque vero medio aevo ejusmodi opus existere potuit , in quo rerum civilium 

 sludium fere nullum erat. Pauca tantum talis notitiae vestigia in chartulariis et 

 in libris cetisualibus reperiuntur. Hujus generis sunt 5 cougestum Arnonis , anui 

 798 (3) , notitiae cpiscopatuum (4) et ecclesiae Romanae (5). Magis memoria 

 sane digni : liber censuulis douu'ui Angliaj, vulgo Domesday book -vocatus (6), 

 sub Guilielmo primo seculo decimo primo scriptus , liber ejusdem generis 

 Daniae, Jordebok appellatus (7), Valdemaro secundo jubente seculo decimo 

 secundo factus , liber censualis Dilmarsiaa (8) el descriplio Marchiae Brandebur- 



(i) Notitia dignitatum utriusque imperii , cum notis Panciroli , Geneva; 1628 , et in Grxvii 

 thesauro Ant. Rom. vol. 7. 



(a) lob. Laureutii Lydi dc magistralibus reipublicae Romanae , 11. 3. cd. Fuss. Parish's 1812. 



(3) Cf. Hist. litt. de la France , tome 7, p. lao. 



(4) Fabricii Bibli. Gra-ca, cd. Harles , vol. 4 > P- 66. 



(5) Ceutii Camerarii (c. ann. 1191) liber censuum Rom. ecclesix, ap. Muratori Aiuiij. Ital. 

 medii aevi , vol. 5 , p. 85a. 



(6) Domesday book illustrated by Rob. Kelham, Lond. 1788. 



(7) Langcbckii scriptorea rcrum Danicarum, Havn. 1773-1793, vol. 7 , p. $07. 



(8) Westphalen monumenta iaedita reruiu Cnubricaruin et Megapolensium , Lips. 1739. vol. 3. 

 p. 1731. 



