(46) 



Perveniarnus uimc ad quaestionem tertiam , qua vi succorum ascensus fiat. 



Veteres succi ascensum in plantis vi mechanica fieri dixerunt 5 legibus phoe- 

 nomenorum capillarium nimirum et actione hygometrica. Sic Mariotte (i) : idem 

 expresse docet Halesius (2). Addidit tamen in vasis evacuatione aeris fieri va- 

 cuum, in hocque, quum natura vacuum horreat, intrare succum , et ita sursum 

 ferri. Ast annotanda contra ea sunt : i. Si ascensus, de quo sermo , dependerct 

 ab abstractione capillari , in plantis mortuis aeque bene ac in viventibus fieri de- 

 beret $ verum in mortuis succum nee ascendere nee descendere , sed desinere 

 circuitum ornnem observalur quotidie ; imo major foret ascensus in mortuis , 

 quum turn siccitale vasorum diametri minores evadant , nee alia differentia ex- 

 cogitari queat. Deinde attractio capillaris in tubis vacuis vim suam exserit, non 

 vero in tubis omnino repletis; si desit vacuum non ascendunt liquores^ plan- 

 tarum auteni vasa succi plena sunt. Ergo, etc. Deaique humorum ascensus in 

 plantis caloris , lucis et electricitatis tanquam stimularum iufluxu multum augetur^ 

 quibus tamen agentibus atlractio capillaris in tubis non mutatur , uti perhibet 

 Curtius Spreugelius ; itaque ab ractione capillari ascensus de quo loquimur , 

 non dependet , nee magis ab evaporatione 5 in vite enim vinifera cambium jam 

 exstillat tempore verno , quo de evaporatione nondum cogitari potest : hsec si 

 esset , lieret certe per partes teneras, sed desunt has, non adsunt folia et trunci 

 epidermis tune temporis sicca et crassa est. Contingit hoc phoenomenon jam 

 mense februario. Si tandem ab evaporatione penderet succi ascensus, maximus 

 profecto foret eo tempore quo temperatura hanc produceus evaporationem 

 maxima est et vicissim } jam vero ex ipsius Halesii experimentis contrarium 

 obtinet} ex iis enim constat, ascensum maximum esse tempore verno, minorem 

 multo tempore aestivo et nullam (ere tempore autumnali. Ad hoc adjungimus 

 radicum temperaluram in cellulis arbuslivis positarum, multurn superare tempera- 

 turam partium superiorum, et nihilominus regularem succi ascensum observari. Ex 

 hisce delineatis igitur inducimus , vegetabilia , quemadmodum animalia leges 



(i) Vid. Mariotte, Essais de phys. , pag. 60. 

 (a) Vid. Hales., Staliq. des veget., pag. 92. 



