( 10) 



obscura, nee dubia res est, de qua loquimur, sed in omnium ea animis 

 atque altissimo loco exposila. Cogitatis, Auditores, varias gravissimasque 

 partes, quibus publicus gentis status distinctus esse solet: imperil atque 

 legum ferendarum rationem, publicorurn jurium descriptionem , judicia, 

 jurisdictionem , magistratuum ordinem, regimen ornatumque civitatis, 

 cum variis conjunctum publics potestatis munerisque gradibus , opes , 

 facultates, vectigalia, reditus, omnemque disci plinam et consuetudinem, 

 qua in hac , quam babitat, soli regionisque natura, universus populus 

 vrvit. Harum rerum secundum tempora institutionis , progressionis, ex- 

 plicationis , conversionum bistoriam , pollticam bistoriarn restricte ac 

 proprie dicimus. 



Videtis, Auditores, amplissimam atque uberrimam argument! copiam, 

 neque tamen illud jam genus sumus complexi, quod rationum commer- 

 ciique gentium inter se explicalionem habet. Atque bujus necessiludmis, 

 adeoque externi gentium status, bisloriam apte et congruenter diploma- 

 ticcB bistoriae nomine comprehendere nobis videmur. Quod quo jure 

 faciamus, non alienum est, paucis exponere. 



Diplomata jam Romani , preesertim sub Imperatoribns, omne genus 

 cbartarurn sive paginarum publicarum vocabant. Hinc res diplomatica , 

 vocabulo non vetusto, quippe a Mabillonio primum, seculo decimo sep- 

 timo ad finem vergente , usurpato , refertur ad doctrinam cliartarum , 

 quarum in vitae civilis negotiis aliquando solemnis usus vel auctoritas fuit. 

 Unde bistoriae diplomalicae civitatium aut regnorum ejusmodi commen- 

 tationes vocari consueverunt, qua? cum perpetua libellorum publicoram 

 pertractatione conjunctaa essent. Dein , prseterito tempore relicto , rei 

 diplomatica? notio ad vitae praesentis consuetudinem traduci coapta est ; 

 ila ut intelligeretur turn doctrina negotiorum civilium literis consignato- 

 rum, turn, Gallis imprimis auctoribus, ars, negotia publica, qua? quidern 

 scripto inandari explicarique mos est, solerter gerendi. Qui mos postea- 

 quam, recentiori eetate , in omnia pene invaluerat, consequens fuit, ut 

 diplomaticum appellaretur , quod ad publicorum negotiorum gestionem 

 pertinet. Rei autem publicse procuratione ad exteriores praesertim rationes 

 stabiliendas inclinata, Diplomatica, potiorem partem concomitata, ei pe- 



