(17) 



nieniinerinius, cujus in recentioris Europae ratione politica definienda 

 permagna vis fuit. Haec enim, quidquid in civitatium regnorumquc 

 necessitudine ex veteris systematis compactione supererat, illud oinne 

 penitus fregit ac dispulit, populisque distinctius a se invicem divulsis , 

 in inn, studiorum, anitnorum novo atque inusitato discidio inducto, plu- 

 res non gentes tantum , sed gentium partes etiam , liberas ac sui juris 

 esse docuit. Germaniam, Audilores, Britanniam, testes excitarem , si ne- 

 cesse haberem, coram vobis rerum exempla proferre. Venio ad novarn 

 causam, quae in recentioris Europse historiam polilicam gravissimo mo- 

 inciii'i valuit, gentiumque inter se commercia frequentavit, coloniarum 

 insigni multiludine trans mare deductionem, conjunctas eis navales co- 

 pias, et mercaturam. Coloniarum autem in longinquis regionibus pos- 

 sessio, quae dissitas oras orbisque terrarum partes cum his Europae regnis 

 contexuit, vel ultro patet, quam eflicax sit ad politica studia ex domes- 

 ticis cancellis foras protrudenda. Novae "necessitudines nova sibi consilia 

 deposcebant, turn gentium Europae muluas inter se rationes aliis prorsus 

 principiis fuudarunt. Navaliura instructio copiarum , quibus nostrales 

 primum , deiu Britannos ceteris praestitisse constat , inusitatam adhuc 

 politicam auctoritatern in Europam invehens, alio rursus modo gentium 

 inter se necessitudines temperabat. Mercalura autem , ductaeque ab ea 

 civitatium regnorumque vel naturales conjunctioues vel obtrectationes, 

 incredibile est, quam potenter polilicas curas domo avocatas, in rem 

 dispersam ac prope infmitam conjecerint; quantas nationum conflictioues 

 dimicationesque concitarint; quam saepe in hoc uno mercaturae naviga- 

 tionisque negotio ab exteris vindicando summa rei publicae posita fuerit. 

 Si quis vero ita nobis occurrendum existimet, ut dicat, hoc ipsum 

 coloniarum, navigandi, mercaturae studium ab unaquaque gente domes- 

 ticae salulis causa et susceptum et ad tantum i'astigium evectum esse, id 

 ipsum baud scio, nonne magno argumento esse debeat ejus in exleruis 

 rebus occupatae et quasi foris excubanlis Politices. Scilicet interioris rei 

 publicae aduiinistrandae duo imprimis statuebantur capita et extrema, 

 numeratae pecuniaj aucti reditus, et exercitus ad pugnandum perpetuo 

 parati alendi susteutandique ctira. Quorum alterum, cum ad imperii 



5 



